Kątnik rdzawy (Tegenaria ferruginea) – charakterystyka i występowanie
- Szczegóły
Tegenaria ferruginea, znany jako kątnik rdzawy, jest pająkiem z rodziny lejkowcowatych (Agelenidae), szeroko rozpowszechnionym w Europie Środkowej i Zachodniej. Gatunek europejski, ale zawleczony też do Wenezueli. Dawniej pod nazwą Malthonica ferruginea. Ferruginea znaczy rdzawa. I rzeczywiście, pas na odwłoku przybiera wyraźnie czerwonawy kolor.
Wygląd i wymiary
Pająk ten osiąga długość ciała 12-15 mm u samic i 10-12 mm u samców. Jego wielkość nie przekracza zazwyczaj 11-15 mm (liczy się to od odwłoka aż po 'zęby” ale bez odnóży; tzw głowotułów). Posiada za to długie i włochate odnóża, w nieregularne paski/ciapki koloru czarnego i żółtooliwkowego.
Jego ciało osiąga długość do 14 mm i charakteryzuje się rdzawo-brązowym ubarwieniem karapaksu z ciemniejszym, promienistym wzorem oraz jednolicie ciemnym, podłużnie prążkowanym odwłokiem. Karapaks szarobrązowy. Intensywnie rdzawobrązowa do brunatnoczerwonej, z przyciemnionym głowotułowiem i mniej wyraźnym wzorem na odwłoku; odnóża mocno owłosione, w jednolitym kolorzejaśniejszy, często z nieco bardziej zaznaczonym rysunkiem na odwłoku.
Ma karapaks z trzema ciemnymi, szerokimi, połksiężycowatymi plamkami na krawędzi i dwoma ciemnymi, podłużnymi i piłkowanymi pasami na grzbiecie. Jego szczękoczułki mają po 4 ząbki na przedniej i tylnej krawędzi oraz niekiedy ciemną plamkę pośrodku. Wzór na sternum składa się z trzech par symetrycznie rozmieszczonych jasnych kropek po bokach i jasnej przepaski przez środek, która z tyłu zwęża się lub zlewa z kropkami. Opistosoma ubarwiona jest ciemnobrązowawo z żółtawo nakrapianymi bokami i rudym pasem pośrodku wierzchu. Przednio-bocznie od tego pasa położone są krótkie, czarne kreski, a bardziej w tyle para białych kropek i 4-5 niewyraźnych szewronów. Dystalny brzeg trapezowatego stożeczka jest prosty lub umiarkowanie wcięty. Na odnóżach występują obrączki o ciemniejszych granicach. Trichobotria występują w liczbie 6-8 na stopach odnóży krocznych, a także na stopach nogogłaszczków i cymbium. To ostatnie jest u samców stosunkowo krótkie.
Cechy charakterystyczne aparatu kopulacyjnego
Ponadto aparat kopulacyjny samca cechuje konduktor o wydłużonej i zakrzywionej części dystalnej oraz krótkiej i ściętej końcówce brzusznej i płytkowatej końcówce grzbietowej. Apophysis tibialis retrolateralis złożona jest z trzech odgałęzień: brzuszne jest szeroko płatowate i wyciągnięte dystalnie w listewkę, brzuszne jest szerokie i dystalnie ścięte, a grzbietowe silnie zesklerotyzowane i dystalnie zakończone rozwartokątnym szpicem. Samica ma epigyne z małą błoniastą częścią środkową oraz wklęśniętą przednią krawędzią sklerytu tylnego. Jej wulwa zawiera przewody kopulacyjne bez rozróżnialnych spermatek.
Przeczytaj także: Poradnik: walka z wilgocią w mieszkaniu
Siedlisko i tryb życia
Gatunek ten buduje charakterystyczne, lejkowate sieci łowne z gęstej, jedwabistej nici, które umieszcza w zacienionych, wilgotnych i spokojnych miejscach, takich jak piwnice, strychy, szczeliny w murze czy pod kamieniami. Buduje typową dla Agelenidae, lejkowatą sieć w ukryciu - najczęściej w szczelinach murów, pod kamieniami lub w piwnicznych zakamarkach. Konstruuje trójkątną sieć, często w towarzystwie innych osobników. Ale nie jest do niej przywiązana tak ściśle, jak np.
Jest aktywny głównie nocą, polując na drobne owady i inne stawonogi, które chwyta w pobliżu leja swojej sieci. Siedzi głęboko w leju, czekając na wibracje wywołane przez poruszającą się ofiarę. Żywi się owadami oraz innymi małymi stawonogami. Prowadzi skryty, nocny tryb życia.
Kątnik rdzawy jest pająkiem synantropijnym, doskonale przystosowanym do życia w pobliżu człowieka. Jego biotop obejmuje zarówno naturalne środowiska jak lasy i zarośla, jak i tereny zurbanizowane.
Nie jest tak pospolity jak kątniki domowe, a w niektórych regionach Polski jest dość rzadko spotykanym pająkiem. O ile jednak kątnik domowy jest gatunkiem w znacznym stopniu synatropijnym*, to ciężko powiedzieć w ten sposób o rdzawym. *Synantropizm to przystosowanie do życia w środowisku przekształconym przez człowieka, antropogenicznym, również w bliskiej jego obecności.
Kątnik rdzawy a człowiek
P. S. Gatunek całkowicie nie groźny dla człowieka, niezdolny do ugryzienia (przebicia się przez twardą skórę). Nie krzywdźcie go, ani jego „domowych” krewnych, nawet jeśli przyjdą do Waszego pokoju albo łazienki. Wierzcie mi, że nie przyszły tam straszyć Was ani polować na Was (:D).
Przeczytaj także: Wakacje w Bodrum
Podsumowanie
Należy do licznej rodziny pająków - lejkowcowatych - w obrębie której znamy obecnie prawie 1200 odmiennych gatunków. W Polsce występuje jedynie 11 z nich, a jednym z tej puli jest kątnik rdzawy. Ze słowem „kątnik” na pewno kojarzy nam się od razu sporej wielkości pająk, którego często możemy nie chcieć w naszym domu 🙂 To krewny rdzawego kątnika, gatunek bardziej „domowy”.
Świat naokoło jest niewyobrażalnie ciekawy, a ciekawość nie ma końca! Dlatego wychodzę z domu codziennie, bo każdy jeden dzień można zamienić na wiele odkryć. Kolekcjonuję doznania, kolory, smaki, przygody i emocje.
Przeczytaj także: Poradnik pomiaru wilgotności
tags: #katnik #rdzewy #wilgotnosc
