Halas, Wilgotność, Temperatura: Normy i Wpływ na Środowisko Pracy

Szczegóły: Opublikowano: 27. March 2026

Materialne środowisko pracy jest kształtowane przez warunki mikroklimatu: temperaturę, wilgotność, stopień czystości powietrza, oświetlenie, hałas. Na jakość środowiska w pomieszczeniu pracy biurowej istotnie wpływają warunki mikroklimatu.

Temperatura w Środowisku Pracy

Temperatura w środowisku pracy stanowi o mikroklimacie gorącym lub zimnym zaliczanym do jednego z podstawowych fizycznych czynników ryzyka w środowisku pracy. Pojęcie optymalnej temperatury w środowisku pracy oznacza takie warunki termiczne, które stwarzają stan, tzw. optymalnej zdolności do efektywnego wykonywania powierzonych zadań. W środowisku pracy nie występuje zbyt niska lub zbyt wysoka temperatura oraz nie występują wahania temperatur, co wpływa negatywnie na zdolność oraz jakość wykonywanej pracy.

Temperatura powietrza w pomieszczeniach pracy siedzącej powinna wynosić w lecie około 20-24°C, a w zimie, gdy nosi się cieplejszą odzież i bieliznę, może być niższa i może wynosić ok. 18-22°C. Dla osób starszych określa się nieco wyższą temperaturę, ze względu na często upośledzoną funkcję krążenia obwodowego. W każdym przypadku, temperatura w pomieszczeniach stałej pracy siedzącej nie może być niższa niż 18°C, do czego zobowiązuje zapis w rozporządzeniu o ogólnych warunkach bhp.

Należy podkreślić, że wszelkie pomieszczenia, w których są usytuowane stanowiska pracy powinny być zabezpieczone przed niekontrolowaną emisją ciepła oraz przed napływem zimnego powietrza z zewnątrz.

W pomieszczeniach pracy na warunki temperaturowe składa się wiele czynników decydujących o naszym komforcie termicznym, m.in.: bilans ciepła i wilgotności, kierunek obiegu powietrza oraz właściwa jego wymiana, uzależniona od funkcji pomieszczeń.

Przeczytaj także: Hałas z filtra powietrza w aucie

Regulacje prawne odnoszące się do temperatur w środowisku pracy dosyć precyzyjnie odnoszą się do kwestii temperatury minimalnej, gdzie jednoznacznie wskazano, że w pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do rodzaju wykonywanej pracy, mając na uwadze metody pracy i wysiłek fizyczny niezbędny do jej wykonania, jednak nie niższą niż 14°C, chyba że nie jest to możliwe ze względu na wymogi technologiczne (np. chłodnie).

Z kolei wykonywanie lekkiej pracy fizycznej, przykładowo praca w pomieszczeniach biurowych, nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia w pomieszczeniach temperatury nie niższej niż 18°C, właściwego poziomu wilgotności powietrza nie przekraczającej 40%, wentylacji pomieszczeń pracy, gdzie wymiana powietrza jest odpowiednia ze względu na ich funkcje użytkowe.

Ustawodawca wskazał na bezwzględny zakaz pracy pracowników młodocianych w pomieszczeniach, w których temperatura przekracza +30°C, a wilgotność względna powietrza 65%. W tym przypadku dopuszczalną najwyższą temperaturę określono w stopniach Celsjusza.

Poza pracownikami młodocianymi przepisy prawa pracy objęły szczególną ochroną kobiety w ciąży i w okresie karmienia. Kobietom wzbroniona jest praca w warunkach, w których wskaźnik PMV (Predicted Mean Vote) określany zgodnie z Polską Normą PN-85/N-08013, jest większy od 1,5 oraz gdy występują nagłe zmiany temperatury powietrza w zakresie przekraczającym 15°C.

Świadczenie pracy w warunkach szczególnie uciążliwych, czyli takich gdzie pracach wykonywana jest w pomieszczeniach zamkniętych przy temperaturze ponad 28°C lub na otwartej przestrzeni przy przekroczeniu 25°C, nakłada na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom zarówno wody nadającej się do picia, jak również napoi zimnych, wzbogaconych witaminami, solami mineralnymi zaspokajającymi ich potrzeby w ciągu całej zmiany roboczej.

Przeczytaj także: Odwrócona osmoza: eliminacja hałasu

Konsekwencjami wykonywania pracy w podwyższonej temperaturze jest przede wszystkim: obniżenie sprawności psychofizycznej, co jest niezwykle istotne przy wykonywaniu prac szczególnie niebezpiecznych. W warunkach podwyższonej temperatury powietrza, to na pracodawcy ciąży obowiązek oceny możliwości bezpiecznego wykonywania pracy z punktu widzenia sprawności psychofizycznej pracownika.

Dlatego też szczególnie tam gdzie praca wymaga się od pracownika wysokiej efektywności psychoruchowej i zdolności manualnej, tj. praca w warunkach szczególnych, praca wykonywana przez operatorów maszyn, czy osoby wykonujące prace przy użyciu ostrych przedmiotów czy narzędzi, powinna być wykonywana w warunkach zapewniających pracownikom komfort termiczny.

Zgodnie z art. 210 k.p., jeżeli warunki pracy nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy stwarzając bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia ludzi, a taki może stanowić przekroczenie norm temperaturowych i obniżenie sprawności psychofizycznej, pracownik ma prawo, a wręcz obowiązek powstrzymać się od wykonywania pracy szczególnie niebezpiecznej, zawiadamiając o tym niezwłocznie przełożonego.

Warunki cieplne panujące w pomieszczeniach biurowych powinny wywoływać u pracowników odczucie komfortu, który definiowany jest jako satysfakcja danej osoby z warunków termicznych środowiska, w którym osoba ta przebywa. Jest ona podstawowym parametrem powietrza wpływającym na odczucie komfortu cieplnego. Wykazano, m.in. W. Traczyk i A. Trzebski [7], że ekspozycja na temperaturę wyższą niż 21 oC powoduje spadek sprawności psychofizycznej o około 6% w stosunku do temperatury neutralnej (tj.18-21 oC). Przy temperaturze przekraczającej 26 oC obserwuje się obniżenie poziomu uwagi, spostrzegawczości i refleksu, zwłaszcza podczas krótkiego, tj. poniżej 120 min, czasu ekspozycji.

Wilgotność Powietrza

Wilgotność powietrza powinna być taka, aby nie powstawało uczucie suchości (wysychania śluzówek ust i nosa) i suchość skóry, sprzyjającej niepożądanemu gromadzeniu ładunków elektrycznych na jej powierzchni a w następstwie zwiększeniu podatności na stany zapalne i alergie. Jeżeli w pomieszczeniu są stosowane nawilżacze powietrza, to należy pamiętać o częstej ich dezynfekcji, w przeciwnym przypadku mogą stać się inkubatorem i rozpylaczem bakterii z grupy Legionella, mogących powodować choroby układu oddechowego o groźnym przebiegu (zapalenie płuc lub grypopodobne).

Przeczytaj także: Hałas silnika w Eldom NU6

Wysoka wilgotność (ok. 70%) nie tylko utrudnia odparowywanie potu z powierzchni ciała, ale także sprzyja rozwojowi bakterii i pleśni w pomieszczeniu. Z kolei niska wilgotność w ogrzewanych pomieszczeniach może prowadzić do wysuszenia śluzówki nosa i skóry oraz powodować bóle gardła i głowy. Przyczynia się także do wzrostu stężenia zanieczyszczeń powierza.

Wentylacja i Wymiana Powietrza

Podstawą zachowania właściwych parametrów powietrza w pomieszczeniach pracy, tj.: temperatury, prędkości przepływu, wilgotności oraz czystości powietrza jest m.in. właściwe zastosowanie wentylacji, np. zapewniającej minimalną recyrkulację powietrza na poziomie nie mniejszym niż 10% ogólnej ilości wymienianego świeżego powietrza, jak powinno to mieć miejsce w przypadku wymagań dotyczących zastosowania wentylacji mechanicznej.

Wentylacja, od której zależy wymiana powietrza, powinna być naturalna (okna) i grawitacyjna, mechaniczna (ciągi wentylacyjne). Powinna zapewnić wymianę powietrza w ilości nie mniejszej niż 20m3 świeżego powietrza na godzinę na zatrudnionego, a w przypadku kubatury pomieszczenia mniejszej niż 20 m3 na jedną osobę, wymiana powinna wynosić nie mniej niż 30 m3 świeżego powietrza na zatrudnionego.

Wentylacja pomieszczeń nie powinna powodować przeciągów, wyziębienia lub przegrzewania, a ponadto strumień powietrza, np. z wentylacji nawiewnej nie może być skierowany bezpośrednio na stanowiska pracy.

Efektywna wentylacja hali produkcyjnej to fundament bezpiecznego i wydajnego środowiska pracy. Odpowiednia cyrkulacja powietrza wpływa nie tylko na komfort i zdrowie pracowników, ale również na żywotność maszyn i jakość procesów technologicznych.

Przepisy dotyczące wentylacji są szczegółowo uregulowane, a ich znajomość jest niezbędna do prowadzenia działalności przemysłowej. Główne dokumenty to Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz Rozporządzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Odpowiednia jakość powietrza na stanowiskach pracy jest jednym z filarów bezpieczeństwa i higieny pracy. Skuteczna wentylacja hali eliminuje z otoczenia szkodliwe opary, pyły i inne zanieczyszczenia stałe, które mogłyby osiągnąć niedopuszczalne stężenie.

W nowoczesnym budownictwie przemysłowym dominują dwa główne rodzaje wentylacji. Pierwszy to system grawitacyjny, oparty na naturalnych zjawiskach fizycznych. Drugi, znacznie bardziej zaawansowany, to wentylacja mechaniczna. Jej odmiany to między innymi wentylacja nawiewna, wentylacja wywiewna oraz najbardziej kompleksowa wentylacja nawiewno-wywiewna.

Wentylacja mechaniczna to rozwiązanie, w którym wymiana powietrza jest wymuszana za pomocą wentylatorów. To daje pełną kontrolę nad procesem, uniezależniając go od warunków pogodowych. System wentylacji nawiewnej dostarcza do pomieszczeń świeżego powietrza, podczas gdy wentylacja mechaniczna wywiewna usuwa powietrze zużyte. Najbardziej zaawansowany system, czyli wentylacja nawiewno-wywiewna, realizuje oba te zadania jednocześnie, zapewniając zbilansowany obieg.

Aby system był naprawdę efektywny i ekonomiczny, nie wystarczy jedynie zamontować wentylatorów. Dobry projekt wentylacji to podstawa jej skuteczności. Przygotowując go, należy wziąć pod uwagę szereg czynników, które zadecydują o wydajności systemu w całym obiekcie produkcyjnym.

Wymaganą krotność wymiany powietrza określa się na podstawie norm i przepisów BHP, które precyzują minimalną liczbę wymian na godzinę w zależności od specyfiki procesów.

Dla wnętrza obiektu ogromne znaczenie ma prawidłowo określony bilans ciepła. Musi on uwzględniać ciepło generowane przez maszyny i pracowników. Równie ważna jest wilgotność powietrza, której kontrola jest krytyczna w wielu branżach, np. w przemyśle spożywczym czy elektronicznym.

Na dużej powierzchni hali produkcyjnej strategiczna lokalizacja odciągów miejscowych jest absolutnie decydująca. Odciągi te muszą być umieszczone jak najbliżej źródła emisji substancji szkodliwych, aby zanieczyszczenia były przechwytywane, zanim rozprzestrzenią się po całym obiekcie. Równie ważne jest prawidłowe usytuowanie nawiewników powietrza. Ich zadaniem jest równomierne rozprowadzenie świeżego powietrza bez powodowania niekomfortowych przeciągów.

Wymagania dotyczące wentylacji w halach produkcyjnych są silnie uzależnione od charakteru prowadzonej w nich działalności. Inny system wentylacji będzie potrzebny w miejscu, gdzie powstają opary chemiczne, a inny tam, gdzie generowany jest pył. W przypadku produkcji wyrobów włókienniczych głównym wyzwaniem jest unoszący się w powietrzu pył i drobne włókna oraz para wodna.

W pomieszczeniach biurowych system wentylacji ma za zadanie zapewnić komfort termiczny, odpowiednią ilość świeżego powietrza i niski poziom hałasu. Priorytetem jest samopoczucie pracowników umysłowych, a przepisy BHP określają minimalną temperaturę na 18°C.

Hałas

Hałas w pomieszczeniach pracy biurowej emitowany przez kserokopiarki, telefony, faksy, najczęściej nie występuje w natężeniach, które powodowałoby uszkodzenia narządu słuchu, ma charakter przeszkadzający. Dopuszczalne wartości równoważnego poziomu dźwięku w pomieszczeniach dla pracy biurowej, ze względu na jego działanie przeszkadzające w pracy umysłowej, wynoszą 55-65 dB, a w pomieszczeniach z maszynami do pisania, dalekopisami, urządzeniami liczącymi 75 dB (norma PN-N-01307: 1994 pt.: ”Hałas. Dopuszczalne wartości hałas w środowisku pracy. Wymagania dotyczące wykonywania pomiarów”).

Zasadą powinno być maksymalne unikanie dźwięków niepożądanych, nawet o najniższym poziomie natężenia, gdyż rozpraszają one uwagę, nie pozwalają na skupienie się. Sygnały telefonu powinny być stonowane.

Oświetlenie

Dobre oświetlenie jest jednym z ważniejszych elementów warunkujących prawidłową pracę wzrokową, Skutkiem złego oświetlenia i zmęczenia wzroku są symptomy ogólnego zmęczenia i bóle głowy. Generalną zasadą powinno być uzyskanie w pomieszczeniach pracy biurowej oświetlenia w miarę możliwości naturalnego i równomiernego w całym pomieszczeniu o natężeniu 300-500 lx (750 lx - w kreślarniach).

Poziom oświetlenia wnętrz został określony w normie PN-EN 12464-1:2003 (U). Technika świetlna. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy wewnątrz pomieszczeń.

Oświetlenie stanowiska komputerowego powinno być dostosowane do indywidualnych potrzeb pracownika przez zastosowanie dodatkowego oświetlenia miejscowego. Światło ogólne powinno być rozproszone, o natężeniu 500 lx, na ekranie nie powinno być oblasków i odbić z okien czy innych źródeł światła, tło nie powinno być zbyt kontrastowe w stosunku do monitora.

Pytania Kontrolne

Sprawdź:

Czy zdarza się, że temperatura w pomieszczeniu przekracza warunki komfortu?
Czy promieniowanie słoneczne często przeszkadza w pracy?
Czy w pomieszczeniu są przeciągi?
Czy pracownicy zgłaszają potrzebę stosowania nawilżaczy?
Czy w czasie pracy fizycznej pracownicy narzekają na nadmierne gorąco?
Czy odczuwa się duże różnice temperatury w pomieszczeniu w zależności od pory roku?
Czy pracownik uskarża się na złe oświetlenie swego stanowiska pracy?
Czy pracownik zgłasza objawy zmęczenia wzroku?
Czy źródła światła oraz oprawy oświetleniowe są zanieczyszczone?
Czy w oprawach znajdują się nieświecące źródła światła?
Czy w pomieszczeniu występują przeszkody w dostępie światła do stanowisk pracy (wysokie ścianki działowe, meble itp.)?
Czy oświetlenie wydaje się zbyt jaskrawe lub widoczne są jaskrawe części źródeł światła?
Czy zauważalne jest migotanie świecących źródeł światła?
Czy przy istniejącym oświetleniu występują trudności z rozróżnianiem barw?
Czy na stanowisku pracy są widoczne jaskrawe odbicia pochodzące od źródeł światła?

Odpowiedź potwierdzająca oznacza, że występujący w tym obszarze problem wymaga pilnego rozwiązania.

tags: #halas #wilgotnosc #temperatura #norma