Filtracja, Wchłanianie Zwrotne i Schemat Powstawania Moczu Pierwotnego
- Szczegóły
Układ moczowy pełni kluczową rolę w organizmie, odpowiadając za wydalanie zbędnych produktów przemiany materii oraz osmoregulację. Budowa układu moczowego obejmuje cztery główne elementy: nerki, moczowody, pęcherz moczowy i cewkę moczową.
- Nerki oczyszczają krew z niepotrzebnych i szkodliwych substancji oraz produkują mocz, a także wydzielają hormon erytropoetynę.
- Moczowody odprowadzają mocz z nerek do pęcherza moczowego, który gromadzi mocz.
Nerki działają jak filtry, które dbają o oczyszczanie krwi z toksyn i zbędnych substancji takich jak kreatynina, mocznik oraz kwas moczowy, nadmiar sodu i potasu. Nerki oczyszczają organizm również z substancji obcych, na przykład z pochodnych leków. Dzięki pracom nerek w organizmie zostaje zachowana równowaga stężeniowa. Ważne jest, aby w organizmie był utrzymany stały poziom stężenia wielu substancji.
Budowa i Funkcja Nefronu
Budowa nefronu i funkcje są kluczowe dla zrozumienia procesu produkcji moczu. Nefron, podstawowa jednostka strukturalna i funkcjonalna nerki, składa się z ciałka nerkowego i kanalików nerkowych. Z czego składa się nefron?
Budowa nefronu składa się z ciałka nerkowego i kanalików nerkowych, gdzie zachodzą procesy...
Elementy Nefronu
- Ciałko nerkowe: zbudowane z sieci naczyń włosowatych (kłębuszka nerkowego) i otoczone torebką Bowmana.
- Kanalik proksymalny: zwany też kanalikiem krętym pierwszego rzędu.
- Pętla Henlego: składa się z ramienia zstępującego i wstępującego.
- Kanalik dystalny: zwany też kanalikiem krętym drugiego rzędu.
- Kanalik zbiorczy: zbiera mocz z kilku nefronów.
Proces Powstawania Moczu
Mocz (łac. urina) to powstały w wyniku filtracji krwi płyn zawierający produkty przemiany materii. Przebiegający etapowo proces powstawania moczu odbywa się w nerkach.
Przeczytaj także: Ultradźwiękowy nawilżacz powietrza
Mocz powstaje w wyniku szeregu następujących po sobie zjawisk:
- Filtracja - powstanie moczu pierwotnego w wyniku wstępnego przefiltrowania krwi i oddzielenia od niej "odpadów".
- Resorpcja - zwrotne wchłanianie z moczu pierwotnego wody i substancji potrzebnych organizmowi, których nie powinien wraz z moczem tracić.
- Sekrecja - wydzielanie kolejnych substancji toksycznych z nerek do tworzącego się moczu.
Kolejno filtracja, resorpcja oraz sekrecja powodują powstanie moczu ostatecznego.
Filtracja
Ciałko nerkowe zbudowane z sieci naczyń włosowatych (kłębuszka nerkowego) i otoczone torebką Bowmana jest miejscem, w którym zachodzi pierwszy etap powstawania moczu - filtracja. Do przesączu kłębuszkowego zwanego moczem pierwotnym przedostają się wszystkie składniki osocza poza większością białek, które są zbyt duże, żeby przejść przez szczeliny bariery filtracyjnej. Filtrat składa się więc głównie z wody oraz z rozpuszczonych w niej soli mineralnych, cukrów, aminokwasów, witamin i produktów przemiany materii.
Etap filtracji (przesączania) jest nieselektywnym procesem, który zachodzi między naczynkami włosowatymi kłębuszka nerkowego a ścianką torebki Bowmana. Dzięki dużemu ciśnieniu krwi płynącej przez naczynia włosowate kłębuszka nerkowego do wnętrza torebki Bowmana wtłaczane jest około 10% osocza krwi. Nerki filtrują więc bardzo dużo osocza krwi. O stopniu jego wydajności decydują różne czynniki.
Resorpcja Zwrotna
W ciągu doby organizm wytwarza 150-180 l moczu pierwotnego, z którego powstaje ostatecznie 1,5‑2,0 l moczu ostatecznego (wtórnego). Dzieje się tak, ponieważ 99% moczu pierwotnego musi ulec resorpcji zwrotnej w dalszej części nefronu. W kanaliku proksymalnym, w procesie resorpcji, na drodze transportu aktywnego zwrotnie wchłaniane są do krwi: glukoza, aminokwasy oraz jony Na+, K+, a na drodze transportu biernego: woda i mocznik. Proces resorpcji przebiega dalej w pętli Henlego. Również w kanalikach krętych II rzędu, w zależności od potrzeb, może odbywać się dodatkowe wchłanianie jonów sodowych i wody.
Przeczytaj także: Gdzie szukać filtra powietrza w BMW 520d?
Resorpcja zwrotna zabezpiecza organizm przed wydaleniem za dużej ilości wody i innych substancji. Resorpcja pozwala na zachowanie w organizmie równowagę płynów ustrojowych. W czasie tworzenia się moczu ostatecznego do krwi są oddawane aminokwasy i glukoza. W ciągu dnia kanaliki resorbują ponad 1200 gram soli i 250 gram glukozy.
Sekrecja
Zjawiskiem odwrotnym do resorpcji jest sekrecja. Podczas przemieszczania się moczu pierwotnego przez kanalik nerkowy do jego wnętrza, na drodze transportu biernego, przedostają się słabe zasady i kwasy. Stabilizują one pH moczu pierwotnego. Natomiast w sposób aktywny do światła kanalika przenoszone są m.in. związki pochodzenia egzogennego (np. penicylina i sulfonamidy) oraz związki endogenne, takie jak hormony sterydowe czy kreatynina.
Sekrecja odbywa się głównie w kanaliku krętym II rzędu.
Schemat Powstawania Moczu
Poniższa tabela przedstawia porównanie składu moczu pierwotnego i ostatecznego:
| Składniki | Mocz pierwotny | Mocz ostateczny |
|---|---|---|
| Woda | 150-180 litrów | 1,5-2,0 litra |
| Aminokwasy | 65 gramów | brak |
| Glukoza | 200 gramów | brak |
| Mocznik | 60 gramów | 35 gramów |
| Jony chlorkowe | 690 gramów | 5 gramów |
| Sód | 600 gramów | 4 gramy |
| Wapń | 9 gramów | 0,2 grama |
| Potas | 35 gramów | 3 gramów |
Skład moczu ostatecznego różni się znacząco od moczu pierwotnego.
Przeczytaj także: Wymiana filtra powietrza w Fiat Scudo
Diagnostyka Chorób Układu Moczowego
Diagnostyka chorób układu moczowego obejmuje szereg badań, które pozwalają ocenić funkcjonowanie nerek i dróg moczowych. Kompleksowe badania urologiczne to podstawa do wykrycia ewentualnych nieprawidłowości i postawienia diagnozy.
Oprócz wyżej wymienionych, mogą to być również badania krwi, badanie cytologiczne moczu czy cystoskopia.
W przypadku ciężkiej niewydolności nerek stosuje się dializę - leczenie nerkozastępcze polegające na oczyszczaniu krwi z wykorzystaniem błony półprzepuszczalnej.
Dlaczego cykl mocznikowy zachodzi w wątrobie? Jest to związane z tym, że wątroba jest głównym organem odpowiedzialnym za detoksykację organizmu i przetwarzanie szkodliwych substancji, takich jak amoniak, na mniej toksyczny mocznik.
tags: #filtracja #wchłanianie #zwrotne #mocz #pierwotny #schemat
