Funkcje Pępowiny: Filtracja Krwi i Rola w Ciąży
- Szczegóły
Pępowina łączy mamę i jej wzrastające w jej brzuchu dziecko. Pełni życiodajną rolę - zapewnia dopływ krwi, tlenu i składników odżywczych, umożliwia odbieranie produktów przemiany materii. Jednak w wielu przypadkach może też być źródłem poważnych kłopotów. Kiedy powstaje, z czym się łączy, jaka jest jej budowa, jak działa i jakie dokładnie pełni funkcje? Pępowina jest przewodem, który łączy płód z łożyskiem.
Rozwój i Budowa Pępowiny
Pępowina rozwija się już w pierwszych tygodniach ciąży. Jej zalążek stanowi tak zwana szypuła brzuszna, a więc pasmo tkanki łącznej znajdujące się na wstępnym etapie między łożyskiem, a płodem. Pomiędzy 4 a 6 tygodniem dochodzi do połączenia naczyń krwionośnych znajdujących się w kosmkach łożyska oraz powstającym sznurze pępowinowym.
Pępowina zbudowana jest z dwóch tętnic, żyły pępowinowej oraz galarety Whartona. Pępowina łączy się w brzuchu przyszłej mamy z łożyskiem - w miejscu połączenia naczynia pępowinowe dzielą się na coraz drobniejsze i gęstym splotem otaczają łożysko, przez co przypominają rozłożyste gałęzie drzewa.
Pępowina Trójnaczyniowa a Dwunaczyniowa
Pępowina trójnaczyniowa to pępowina… prawidłowa. Tak właśnie powinien wyglądać przewód w modelowo przebiegającej ciąży. Od dwunaczyniowej pępowina taka różni się, jak sama nazwa wskazuje, obecnością trzeciego naczynia.
Jak już pisaliśmy wcześniej, prawidłowo zbudowana pępowina trójnaczyniowa składa się z dwóch tętnic i jednej żyły. Zdarza się jednak i tak, że w przypadku zdrowo rozwijającej się ciąży powstaje dwunaczyniowa pępowina, która jest tworem nieprawidłowym. Pępowina dwunaczyniowa posiada wyłącznie dwa naczynia krwionośne - jedną tętnicę i jedną żyłę pępowinową. To rzadko występująca wada, którą obserwuje się u ok.
Przeczytaj także: Electrolux - jak używać oczyszczacza powietrza
Dwunaczyniową pępowinę zwykle diagnozuje się w II trymestrze, po 18 tygodniu ciąży, w czasie rutynowych badań USG. Co robić w sytuacji, gdy zostanie stwierdzona pępowina dwunaczyniowa? Ocenia się układ krążenia, nerwowy, pokarmowy, moczowo-płciowy. Ciążę należy objąć specjalnym nadzorem, ale nie jest wdrażane żadne leczenie - generalnie z tego typu pępowiną nie można nic zrobić.
Czy nieprawidłowa budowa pępowiny stanowi zagrożenie dla dziecka? Tak. Choć naukowcy nie są w tym względzie jednoznaczni w opiniach, część z nich zakłada, że patologia ta może prowadzić do wewnątrzmacicznego ograniczenia wzrastania płodu (IUGR). To zaś wiąże się z niższą masą urodzeniową oraz podwyższonym ryzkiem śmierci okołoporodowej.
Funkcje Pępowiny
Pępowina spełnia bardzo ważna rolę w czasie życia płodowego. Zastępuje bowiem krążenie płucne w organizmie dziecka. Wraz z krwią maluch otrzymuje tlen oraz składniki odżywcze.
Równie ważna rola pępowiny to przekazywanie wszystkich najważniejszych substancji odżywczych, witamin, mikroelementów rosnącemu maluszkowi, których sam nie jest w stanie pozyskać ze świata zewnętrznego. Kolejnym zadaniem pępowiny, o którym nie zawsze się wspomina, to usuwanie niepotrzebnych produktów przemiany materii z organizmu nienarodzonego dziecka. Pępowina transportuje także tlen, niezbędny do oddychania bobasa.
Jak widać, pępowina - mówiąc w skrócie - stanowi najważniejsze połączenie między maluszkiem i jego mamą, i gwarantuje smykowi przeżycie.
Przeczytaj także: Equation 2l - Opinie użytkowników
Problemy związane z Pępowiną
Jedną z częstszych patologii ciąży jest owinięcie pępowiną. Ryzyko rośnie wraz z wiekiem ciąży, co ma związek z przyrostem pępowiny oraz zwiększoną mobilnością płodu (aczkolwiek w ostatniej fazie może ona być obniżona, właśnie ze względu na występujące owinięcie). Jako ciekawostkę można podać, że w rekordowym przypadku opisywanym przez literaturę naukową, dziecko było osnute pępowinowym sznurem aż 9-krotnie.
Czy owinięcie pępowiną w brzuchu mamy jest niebezpieczne? J. Kaczyński przytacza wyniki dużej analizy obejmującej aż 13 757 ciąż. Stwierdzono, że pojedyncze zapętlenie wystąpiło w 3250 (23,6 proc.) z nich, zaś wielokrotne 504 (3,7 proc.). Wbrew utartym mitom, owinięcie pępowiny wokół szyi nie jest zatem aż tak bardzo groźne.
Wypadnięcie pępowiny jest stosunkowo rzadkim, ale bardzo niebezpiecznym powikłaniem porodu. Polega na wyjściu przewodu przez szyjkę macicy przed częścią przodującą płodu (jawne) lub jednocześnie (ukryte). W obu przypadkach dochodzi do ucisku pępowiny (o tkanki miękkie lub miednicę). Do połowy XX wieku wypadnięcie pępowiny podczas porodu oznaczało zgon noworodka w 32 - 47 procentach (dane: B. D. Holbrook, S. T. Phelan).
Wiedzieć bowiem należy, że podstawowym postępowaniem terapeutycznym w takiej sytuacji jest jak najszybsze rozwiązanie ciąży, co praktyce zwykle sprowadza się do wykonania „cesarki”. Szacuje się, iż wypadnięcie pępowiny występuje w 1,4 - 6,2 na 1000 ciąż (dane: B. D. Holbrook, S. T.
Z drugiej strony niepożądane są też sytuacje, w których przewód jest zbyt krótki (poniżej 35 cm). Ogranicza to możliwość poruszania się płodu i sprawia, że sznur pępowinowy nadmiernie się napręża. W skrajnym przypadku może to skutkować nadmiernym pociągnięciem łożyska i jego przedwczesnemu odklejeniem.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia ścieków: przegląd
Przecinanie Pępowiny
Przecinanie pępowiny jest procedurą wykonywaną tuż po porodzie. Kiedy dokładnie? W Polsce obowiązują zalecenia sformułowane przez Ministerstwo Zdrowia w rozporządzeniu dotyczącym standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej. W medycznej terminologii można się spotkać z pojęciami takimi jak szybkie (wczesne) oraz późne odcięcie pępowiny.
Bezpośrednio po porodzie pępowina wciąż pracuje z dużą intensywnością, „oddając” dziecku duże ilości krwi z łożyska (tzw. transfuzja łożyskowa). Szacuje się, w tym krótkim czasie może dojść do zwiększenia objętości krwi noworodka o 8 do nawet 24 procent (dane: S. N. Conner, G. A.
Wiele osób pyta się, czy przecinanie pępowiny boli. Odpowiedź jest przecząca - przewód ten jest nieunerwiony, zatem wszelkie wykonywane na nim zabiegi nie są źródłem cierpienia ani dla świeżo upieczonej mamy, ani dla noworodka. Samo cięcie jest tak proste, że może je wykonać osoba nie będąca lekarzem ani pielęgniarką - bardzo często czyni to ojciec dziecka. Oczywiście dzieje się tak tylko przy porodach naturalnych.
W tym miejscu należy wspomnieć o jeszcze jednym, bardzo szczególnym rodzaju porodu - lotosowym. Jest to procedura naturalna, zwykle praktykowana w domu, polegająca na nieodcinaniu pępowiny. W ciągu kilku dni obumiera ono, a nieodcięta pępowina samoczynnie odpada. Pierwszy opisany w literaturze naukowej poród tego typu odbył się w 1974 roku w USA - w ten sposób przyszło na świat dziecko pielęgniarki Claire Lotus Day.
Po odcięciu pępowiny u dziecka pozostałą jej część (około 2 centymetrów) zawiązuje przy samym brzuszku. W ten sposób powstaje kikut pępowiny, który ciemnieje, obkurcza się, wysycha i finalnie samoistnie odpada, tworząc specyficzną bliznę zwaną pępkiem. Zwykle proces ten zajmuje 1-2 tygodnie.
Bankowanie Krwi Pępowinowej
Pępowina po porodzie jest odcinana, a później najczęściej traktowana jako odpad medyczny i utylizowana wraz z łożyskiem. Coraz częściej jednak wykorzystuje się ją do pobrania komórek macierzystych. Pod tym pojęciem kryją się niewyspecjalizowane komórki, które mają zdolność nieograniczonego namnażania się i różnicowania.
Bankowanie krwi pępowinowej to kwestia, którą w ostatnich latach interesuje się coraz większa liczba przyszłych rodziców. Cała procedura polega na pobraniu krwi z pępowiny dziecka, już po jego urodzeniu i odcięciu tejże, w celu jej przechowywania i - w przypadku takiej konieczności - w celu skorzystania z komórek macierzystych, które się w niej znajdują.
Prywatne firmy (które w Polsce stanowią niemalże cały rynek bankowania komórek macierzystych) przedstawiają przyszłym rodzicom to rozwiązanie jako „polisę” na życie i zdrowie dziecka, przekonując ich, że w przypadku konkretnej choroby ich pociechy, krew pępowinowa będzie remedium na dane schorzenie.
Pobieranie Krwi Pępowinowej
Bankowanie krwi pępowinowej to proces, który następuje już po urodzeniu dziecka. Z odciętej pępowiny pobiera się wówczas krew, która transportowana jest do wybranego banku krwi. Procedurę wykonuje najczęściej położna odbierająca poród (przy czym musi ona wcześniej wiedzieć o chęci pobrania krwi pępowinowej). Warto tutaj dodać, że pobranie krwi nie może być zrealizowane przy porodzie powikłanym.
Krew pępowinowa jest bogata w komórki macierzyste. Komórki macierzyste są natomiast wyjątkowym typem komórek, które mają unikalne zdolności do potencjalnie nieograniczonego podziału (samoodnawiania, proliferacji) oraz różnicowania się w komórki innego typu. Taki potencjał jest szeroko wykorzystywany w medycynie - od zabiegów medycyny estetycznej po leczenie nowotworów. Natomiast komórki macierzyste pobrane z krwi pępowinowej są wykorzystywane głównie do przeszczepów w procesie leczenia m.in.
Cena Bankowania Krwi Pępowinowej
Bankowanie krwi pępowinowej może być realizowane zarówno przez prywatny, jak i publiczny bank krwi pępowinowej. Niestety, w Polsce krew pępowinowa w ramach państwowego programu bankowania pobiera się w naprawdę niewielu szpitalach - wówczas procedura ta jest bezpłatna, przy czym zdeponowaną krew pępowinowa może otrzymać każdy biorca, który będzie tej krwi potrzebował. Inaczej jest w niepublicznych bankach krwi pępowinowej, a więc w firmach komercyjnych…
Cena bankowania krwi pępowinowej jest dość wysoka. Sam pakiet „startowy”, służący do pobrania i przekazania krwi, sznura pępowinowego i łożyska kosztuje około 2 tysięcy złotych (koszty różnią się minimalnie w zależności od oferty danej firmy). To jednak nie wszystko - cena bankowania krwi pępowinowej obejmuje również opłatę za jej przechowywanie, wynoszącą około kilkuset złotych rocznie (dla klientów niepublicznych banków krwi pępowinowej dostępne są różnego rodzaju pakiety, w ramach których płaci się kilka tysięcy złotych „z góry”, za kilka lat - co w wymiarze rocznym zmniejsza opłatę za przechowywanie krwi).
Ostateczna cena bankowania krwi pępowinowej zależy więc od tego, jak długo zdecydujemy się deponować tę krew w banku. Należy jednak przygotować się na pewno na wydatek (początkowy) w wysokości powyżej 2 tysięcy złotych. Należy tutaj dodać, że krew pępowinowa przechowywana za opłatą przez bank będzie w razie potrzeby dostępna wyłącznie na potrzeby dawcy (czyli dziecka, z którego pępowiny pobrano krew) lub członków jego rodziny.
Zakładając, że twoje dziecko osiągnie finansową samodzielność w wieku 25 lat i dopiero wtedy przejmie obowiązek opłacania depozytu, krew pępowinowa cena do tego czasu przekroczy 16,5 tysiąca złotych.
Argumenty za i przeciw bankowaniu krwi pępowinowej
Przede wszystkim argumentem „za” bankowaniem komórek macierzystych z krwi pępowinowej jest to, że faktycznie mogą one pomóc osobom chorym na choroby hematologiczne i nowotworowe. Komórki te są dobrodziejstwem terapii: szybko się mnożą i szybko pobudzają układ krwiotwórczy do pracy. Oprócz tego sama procedura pobrania komórek macierzystych z krwi pępowinowej od dawcy (w tym przypadku nowonarodzonego dziecka) jest szybka i bezpieczna - zarówno dla maluszka, jak i dla mamy.
Dodatkowo wskazuje się na jeszcze jedną kwestię w zakresie „plusów” bankowania krwi pępowinowej - a mianowicie fakt, że medycyna rozwija się obecnie w bardzo szybkim tempie. Stale prowadzone są badania nad zastosowaniem komórek macierzystych z krwi pępowinowej w różnych (nie tylko nowotworowych czy szpikowych) chorobach - nie wiadomo więc, czy już za kilka lat tak pozyskane komórki nie będą wykorzystywane w szerszy sposób, niż robi się to dziś.
Niestety, niepubliczne banki krwi pępowinowej nie mówią o wadach bankowania krwi pępowinowej, czy raczej o argumentach, które każą rodzicom zastanawiać się nad zasadnością takiego rozwiązania. W każdym biznesie ważny jest marketing i zysk, a prywatne banki krwi pępowinowej zaliczają się do firm, które muszą zarabiać.
Oczywiście bankowanie komórek macierzystych z krwi pępowinowej jest zjawiskiem pozytywnym (zwłaszcza, gdy deponuje się krew w bankach publicznych dostępnych dla wszystkich biorców). Przed podjęciem decyzji warto jednak poznać wszystkie argumenty „za” i „przeciw”, by ze świadomością zdecydować się na skorzystanie z konkretnej ofert bankowania krwi pępowinowej.
Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) nie zaleca rutynowego, prywatnego przechowywania krwi pępowinowej dla własnych zastosowań, chyba że istnieją szczególne wskazania medyczne. W praktyce AAP rekomenduje przechowywanie krwi dziecka rodzinie, wyłącznie w sytuacjach, gdy u starszego rodzeństwa zdiagnozowano poważną chorobę, przy której ratunkiem jest leczenie za pomocą komórek macierzystych.
Osocze Krwi Pępowinowej
Osocze krwi pępowinowej stanowi składnik krwi pozyskiwanej z łożyska i pępowiny po urodzeniu dziecka. Jest bogatym źródłem czynników wzrostu, cytokin, chemokin oraz innych składników bioaktywnych o potencjale terapeutycznym. W przeciwieństwie do komórek macierzystych krwi pępowinowej, osocze nie zawiera elementów komórkowych, co ułatwia jego przechowywanie i zastosowanie.
W medycynie regeneracyjnej osocze krwi pępowinowej znajduje zastosowanie w leczeniu trudno gojących się ran, uszkodzeń skóry, w okulistyce oraz w ortopedii. Badania kliniczne wskazują na jego potencjał w terapii chorób neurodegeneracyjnych, autoimmunologicznych oraz w medycynie estetycznej. Pozyskiwanie osocza krwi pępowinowej jest procedurą bezpieczną, nieinwazyjną i etycznie akceptowalną.
Tabela: Porównanie Bankowania Krwi Pępowinowej w Bankach Publicznych i Prywatnych
| Cecha | Bank Publiczny | Bank Prywatny |
|---|---|---|
| Koszt | Bezpłatne | Około 2000 PLN (pakiet startowy) + opłaty roczne za przechowywanie |
| Dostępność | Dla każdego biorcy | Tylko dla dawcy lub członków rodziny |
| Zalecenia AAP | Rekomendowane w określonych przypadkach medycznych | Nie zalecane rutynowo |
| Przechowywanie | Długoterminowe | Długoterminowe (zależne od opłat) |
tags: #funkcje #pępowiny #filtracja #krwi
