Filtracja wody w akwarium: rodzaje wkładów i optymalny dobór
- Szczegóły
Człowiek od wieków stara się przenieść fragment podwodnego świata do domu, aby podglądać zachowania zwierząt i podziwiać różnorodność roślin wodnych. Niełatwe to zadanie - umieścić obcy ekosystem w niewielkim, przezroczystym zbiorniku. I zrobić to tak, żeby wszystkim jego mieszkańcom było dobrze, zachowując ich zdrowie i witalność.
Aby zadbać o jakość wody w akwarium, stosujemy rozwiązania pozwalające utrzymywać optymalne warunki dla jego mieszkańców. Filtry akwariowe to urządzenia dbające o czystość wody.
Zasada działania filtra jest prosta - pompa tłoczy wodę ze zbiornika, przepuszczając ją przez różnego rodzaju media filtracyjne. W zależności od celu, jaki chcemy osiągnąć, filtry oczyszczają wodę z cząstek stałych oraz niepożądanych związków chemicznych.
Przeróżne gąbki i waty filtracyjne mają za zadanie wyłapać większe i mniejsze zanieczyszczenia, klarując wodę. Wkłady biologiczne i chemiczne, pod postacią różnego rodzaju ceramik, żywic syntetycznych, minerałów i innych wkładów pochodzenia naturalnego, usuwają z wody niepożądane substancje, których nie widać.
Jednak ten sam efekt można osiągnąć w różny sposób. Filtry w akwarium możemy podzielić na dwie zasadnicze grupy: urządzenia wewnętrzne i zewnętrzne.
Przeczytaj także: Definicja i pomiar filtracji kłębuszkowej
Rodzaje filtrów akwariowych
W akwarystyce wyróżniamy trzy główne rodzaje filtrów do akwariów: mechaniczną, biologiczną i chemiczną. Filtry w akwarium możemy podzielić na dwie zasadnicze grupy: urządzenia wewnętrzne i zewnętrzne.
- Filtr gąbkowy napędzany napowietrzaczem
- Filtr podżwirowy
- Filtr hamburski
- Filtr narurowy
- Sump
Najczęściej stosowanymi filtrami zewnętrznymi w akwarystyce są filtry kaskadowe i kubełkowe, dlatego też zostaną one opisane poniżej.
Filtry wewnętrzne
Klasyczne filtry wewnętrzne do akwarium to konstrukcje rozwojowe wymienionych wcześniej filtrów gąbkowych. Budowa i zasada działania tych filtrów jest prosta. Głównym elementem filtra jest głowica pompy, która tłoczy wodę. Do niej podłączona jest gąbka, a w bardziej rozbudowanych urządzeniach także pojemniki na inne media filtracyjne. Filtr taki umieszcza się wewnątrz akwarium. Przeważnie urządzenia te pełnią funkcję filtracji mechanicznej, klarując wodę. Służą także często jako cyrkulatory wody.
Pomimo rozwoju techniki filtr wewnętrzny do akwarium to wciąż najczęściej stosowany rodzaj filtra. Nadaje się nawet do niewielkich akwariów. Jego największą zaletą jest niski koszt zakupu. Najtańszy filtr można nabyć już za kilkanaście złotych. Dostaniesz wtedy proste urządzenie wyposażone w gąbkę.
Filtry te zapewniają bardzo dobrą cyrkulację wody. Wiele z nich posiada możliwości rozbudowy. Można do nich dołączać dodatkowe pojemniki na media filtracyjne, deszczownie, lampy UV itp. W zestawach dołączone są nierzadko dyfuzory (zwężki Venturiego), dzięki którym po podłączeniu wężyka zyskujemy dodatkowe natlenienie wody, bez konieczności instalowania napowietrzaczy.
Przeczytaj także: Webber AP8400 - wymiana filtrów
Sporo modeli jest wyposażonych w mocne i wydajne pompy, dzięki czemu możliwe jest obsłużenie nawet dużych zbiorników. Prostota konstrukcji jest dodatkowym atutem.
Największą wadą filtrów tego typu jest sam fakt konieczności umieszczenia ich wewnątrz zbiornika. Zajmują one miejsce, a według niektórych akwarystów są nieestetyczne, w szczególności modele z niezabudowaną gąbką.
Pomimo zastosowania mocnych pomp wydajność filtracji biologicznej w tych filtrach jest bardzo ograniczona, na co ma wpływ niewielka w porównaniu z wkładami ceramicznymi powierzchnia czynna gąbek. Nie wszystkie modele można rozbudowywać o dodatkowe media filtracyjne, więc ich wykorzystanie jest ograniczone.
Urządzenia te, szczególnie modele z możliwością rozbudowy, są dobrym wyborem dla początkujących akwarystów. Dzięki ich niewysokiej cenie, prostocie budowy i obsługi oraz wydajności nadają się doskonale do pracy w niewielkich lub średnich zbiornikach.
Mocne strony filtrów wewnętrznych:
- niska cena
- łatwość montażu
Słabe strony filtrów wewnętrznych:
- niska wydajność
- szpeci wnętrze akwarium
- głośna praca
- wymaga częstego czyszczenia
Filtry kaskadowe
Pierwszym omawianym rodzajem filtra zewnętrznego jest tzw. kaskada. Jest to urządzenie pod postacią pojemnika zawieszanego na szybie akwarium. Posiada wbudowaną pompę, która przy użyciu rurki zasysającej pobiera wodę do pojemnika.
Przeczytaj także: Optymalne rozcieńczenie bimbru
Główna przewaga kaskady nad filtrem wewnętrznym jest taka, że nie zabiera ona prawie w ogóle miejsca w akwarium. Do zbiornika wpuszczona jest tylko rurka zasysająca wodę. Pojemniki tych filtrów mogą mieć znacznie większą pojemność niż ich pracujący w środku akwarium kuzyni, nie ustępują im jednocześnie wydajnością pomp.
Dzięki temu możesz zastosować wielostopniową filtrację mechaniczną, biologiczną i chemiczną. Także ceny kaskad nie przyprawiają o ból głowy, są porównywalne ze średniej jakości filtrami wewnętrznymi. Sama konstrukcja filtra jest dość prosta i niezawodna. Jeżeli filtr został prawidłowo zainstalowany, w razie awarii także nie ma ryzyka zalania pomieszczenia.
Obsługa kaskady jest bardzo prosta. Wystarczy zdjąć pokrywę filtra i wyczyścić lub wymienić wkłady.
Największą wadą filtra kaskadowego jest to, że musi on wisieć na szybie zbiornika. Dlatego też należy zapewnić wystarczająco dużo miejsca obok akwarium. Jeśli jest wyposażone w pokrywę, trzeba wyciąć w niej otwór pod filtr. Niektórzy producenci pokryw dopuszczają takie zabiegi, w innych modelach może dojść do osłabienia konstrukcji i poważnych uszkodzeń.
Pomimo wydajnych pomp z powodu szerokiej wylewki cyrkulacja wody jest słabsza niż w przypadku innych rodzajów filtrów. Wypełniony wodą i ceramiką filtr kaskadowy do akwarium jest ciężki, przez co może obciążać szybę akwarium. Pojedyncza kaskada nie jest w stanie obsłużyć dużego, długiego zbiornika. A zastosowanie kilku sztuk staje się nieekonomiczne i niepraktyczne.
Kaskady polecamy przede wszystkim akwarystom, którzy posiadają ograniczony budżet, a chcą mieć wydajną, kompleksową filtrację. Bardzo dobrze sprawdzają się w akwariach z krewetkami i rybami nie lubiącymi silnego prądu wody, np. z bojownikami.
Mocne strony filtrów kaskadowych:
- nie znajduję się w akwarium
- możliwość rozbudowania mediów w filtrze
- wydajna, prawidłowa filtracja w akwarium
Słabe strony filtrów kaskadowych:
- możliwość wycieku wody z filtra
- dość głośna praca filtra
- w porównaniu z filtrem kubełkowym, znacznie mniejsza pojemność
Filtry kubełkowe
Najbardziej rozbudowanym rodzajem filtra jest filtr kubełkowy do akwarium, znany także jako filtr kanistrowy lub po prostu filtr zewnętrzny. Ma on postać dużego pojemnika stojącego obok lub pod akwarium, zintegrowanego z pompą. Woda z i do akwarium doprowadzona jest dwoma wężami.
Filtry te mogą mieć bardzo dużą pojemność. Zwykle są już wyposażone w różne media filtracyjne, najczęściej gąbki, wkłady biologiczne, a nawet chemiczne.
Największą zaletą tego typu filtra zewnętrznego jest bardzo duża ogólna wydajność filtracji. Dzięki dużej pojemności kubełka na media filtracyjne można umieścić w nim wszystkie niezbędne wkłady. Jeden kubełek może obsłużyć nawet duże, kilkusetlitrowe akwarium.
Większość kubełków posiada możliwość regulacji wydajności, dzięki czemu podczas zmiany wielkości akwarium dostosujemy jego pracę do potrzeb zbiornika. Niektóre modele mają już wbudowane dodatkowe sprzęty. Inne można rozbudować o dodatkowe urządzenia, np. grzałki przepływowe, lampy UV.
Ukryte najczęściej pod akwarium, są niewidoczne i niesłyszalne. W akwarium znajduje się tylko wlot i wylot. Serwis takich filtrów jest względnie prosty, gdyż nie wymaga interwencji wewnątrz zbiornika. A przy zastosowaniu prefiltrów serwis wykonasz tylko kilka razy w roku.
Z racji wydajności i skomplikowanej budowy filtry te są wyraźnie droższe niż pozostałe. Mają więcej ruchomych elementów, które mogą się zepsuć, np. zawory i pompki zalewowe. W razie awarii i wystąpienia nieszczelności może dojść do zalania pomieszczenia. Przy składaniu i serwisowaniu należy być dokładnym. Warto co jakiś czas przesmarować gumowe uszczelnienia.
Filtr zewnętrzny do akwarium polecamy przede wszystkim posiadaczom dużych zbiorników, w których ważna jest kompleksowa filtracja. Filtr do wody akwarium ustaw tak, aby uzyskać jak najlepszą cyrkulację wody.
Mocne strony filtrów kubełkowych:
- bardzo wysoka wydajność filtra
- ogromna pojemność na wkłady filtracyjne
- cicha praca
- nie wymaga częstego czyszczenia
- możliwość zastosowania grzałki wewnątrz filtra
Słabe strony filtrów kubełkowych:
- wysoka cena
- możliwość wycieku wody z filtra
- dość skomplikowany montaż
Wkłady filtracyjne
W akwarystyce wyróżniamy trzy główne rodzaje filtrów do akwariów: mechaniczną, biologiczną i chemiczną.
- Filtracja mechaniczna - usuwa z wody cząstki stałe
- Filtracja biologiczna - kluczowa dla cyklu azotowego
- Filtracja chemiczna - opcjonalna, lecz bardzo pomocna
Podstawą każdego filtra biologicznego powinna być ceramika o wysokiej porowatości. Struktura takich wkładów przypomina gąbkę, ale na poziomie mikroskopijnym, co zapewnia ogromną powierzchnię czynną dla bakterii. W jednym litrze wysokiej jakości ceramiki może znajdować się powierzchnia porównywalna z połową boiska piłkarskiego!
Kolejnym przydatnym wkładem jest zeolit, który chemicznie wiąże amoniak, co jest nieocenione w nowych, niedojrzałych jeszcze zbiornikach.
Węgiel aktywny to wkład do zadań specjalnych. Powinien być stosowany okresowo, na przykład po zakończeniu kuracji leczniczej, aby usunąć z wody pozostałości chemii. Trzymanie go w filtrze na stałe nie jest zalecane, gdyż po nasyceniu może przestać spełniać swoją rolę.
Jeśli zależy Ci na efekcie krystalicznej wody, na ostatnim etapie filtracji warto umieścić gęstą włókninę, która wyłapie najdrobniejszy pył organiczny.
Cyrkulacja wody
Filtr do wody akwarium ustaw tak, aby uzyskać jak najlepszą cyrkulację wody. Dzięki mieszaniu wody rośliny mają stały dostęp do składników odżywczych, a temperatura i pozostałe parametry w całym akwarium się wyrównują.
Najlepszą cyrkulację wody zapewniają dwa filtry, ustawione tak, aby ich wyloty były po przekątnej w akwarium. Jednak w akwariach najczęściej stosuje się tylko jeden filtr.
Wlot do filtra powinien znajdować się kilka centymetrów nad powierzchnią podłoża. Pozwoli to wyłapywać większość zanieczyszczeń bez zaciągania granulek podłoża, które mogłyby uszkodzić filtr.
Wylot filtra dobrze jest umieścić w taki sposób, aby wywoływać ruch tafli wody. Pomocna w tym będzie deszczownica lub końcówka sterująca. Pozwoli to lepiej napowietrzyć wodę oraz zapobiegnie tworzeniu się kożucha bakteryjnego.
W przypadku filtra kubełkowego wlot i wylot należy umieścić po tej samej stronie akwarium, gdyż najwięcej zanieczyszczeń kumuluje się właśnie pod wylotem wody.
Czyszczenie filtrów i wkładów
Przy czyszczeniu mediów filtracyjnych ważne jest to, czego użyjemy do ich mycia. Należy je płukać wyłącznie w wodzie spuszczonej z akwarium. Pozwoli to zachować przy życiu pożyteczne bakterie, zasiedlające powierzchnie wkładów.
Raz w tygodniu czyścimy wkłady filtracji mechanicznej. Pozbywając się osadów i zanieczyszczeń, ograniczysz ryzyko występowania uporczywych glonów, w tym krasnorostów. Zadbasz dodatkowo o krystalicznie czystą wodę.
Raz w miesiącu wyczyść także gniazdo wirnika pompy oraz węże i rurki, dzięki czemu zachowasz pełną wydajność filtra.
Wkłady chemiczne wymieniaj zgodnie z zaleceniami producenta lub w razie widocznego spadku skuteczności działania. Co około pół roku wymieniaj połowę wkładów biologicznych, lecz nigdy wszystkie naraz.
Dobór filtra do wielkości akwarium
Filtracja wody to jeden z najważniejszych aspektów utrzymania zdrowego akwarium, niezależnie od jego wielkości. W przypadku małych zbiorników o pojemności do 50 litrów, wybór odpowiedniego filtra jest szczególnie istotny. Niewielka ilość wody oznacza, że nawet niewielkie zanieczyszczenia mogą szybko wpłynąć na jej jakość, dlatego system filtracji powinien skutecznie usuwać resztki pokarmu, odchody ryb oraz inne osady organiczne.
Filtr do małego akwarium musi być wydajny, ale jednocześnie delikatny, aby nie powodować zbyt silnego przepływu wody, który mógłby stresować mieszkańców zbiornika. Na rynku dostępne są różne rodzaje filtrów, które nadają się do małych akwariów, w tym wewnętrzne, zewnętrzne oraz kaskadowe. Każdy z nich ma swoje zalety i wady, dlatego warto dobrze zastanowić się nad wyborem, biorąc pod uwagę specyfikę akwarium oraz potrzeby jego mieszkańców.
Przyjmuje się zasadę, że dla standardowego akwarium filtr powinien przepompować całą objętość wody od 3 do 5 razy w ciągu godziny. Jeśli posiadasz akwarium o pojemności 100 litrów, szukaj urządzenia o realnym przepływie minimum 400-500 l/h.
Poniżej znajduje się tabela z zalecanym litrażem dla poszczególnych typów filtrów:
| Typ filtra | Zalecany litraż |
|---|---|
| Wewnętrzny | Do 60-80 litrów |
| Kaskadowy | 30 - 150 litrów |
| Zewnętrzny (kubełek) | Powyżej 100 litrów |
Właściwie dobrany system filtracyjny pozwala uniknąć najczęstszych problemów, takich jak plagi glonów, chorobliwa apatia ryb czy nieprzyjemny zapach wody. Pamiętajmy, że w akwarystyce dążymy do stworzenia stabilnego ekosystemu, w którym interwencja człowieka jest ograniczona do minimum, a filtracja stanowi jego niewidzialne serce.
tags: #filtracja #wody #w #akwarium #rodzaje #wkładów
