Filtracja Wody w Akwarium: Permutyt i Inne Metody
- Szczegóły
Hodowla ryb ozdobnych ma swoje korzenie w starożytnym Dalekim Wschodzie, w Chinach i Japonii, gdzie hodowano "złote rybki". W XVIII wieku trafiły one do Europy, przywiezione z Chin przez Portugalczyków i Anglików, i były umieszczane w stawach i sadzawkach. W drugiej połowie XIX wieku do Europy sprowadzono ryby tropikalne, a także rozwinęła się akwarystyka morska, obejmująca ryby raf koralowych.
Odpowiednia jakość wody jest kluczem do sukcesu - doświadczeni akwaryści wiedzą o tym doskonale. Akwarium prowadzone na wodzie wodociągowej często sprawia problemy. Jedynym sposobem na rozwiązanie wielu kłopotów pojawiających się w akwariach roślinnych jest poznanie parametrów wody. Analiza uzyskanych wyników pozwala na precyzyjną diagnozę i znalezienie odpowiedniego środka zaradczego.
Akwarium powinno być przykryte szybą, aby zapobiec parowaniu wody, jej zmianom fizykochemicznym, nagromadzeniu kurzu ("kożuszek na powierzchni"), wyskakiwaniu ryb oraz ochładzaniu powietrza nad lustrem wody (ważne dla beloncjowatych, które częściowo oddychają powietrzem atmosferycznym).
Ryby oddychają tlenem rozpuszczonym w wodzie, który uczestniczy również podczas rozkładu martwej materii organicznej. Niezbędne jest dostarczenie tlenu przez zastosowanie filtrów i przewietrzacza, które ułatwiają kontakt powietrza z wodą, wprawiając ją w ruch, rozpuszczanie powietrza i wymianę gazów. Dzięki wydajniejszej cyrkulacji wody zachodzi równomierne rozchodzenie się ciepła dostarczanego przez grzałkę. Filtr redukuje zawiesiny w wodzie, zapewnia wydajniejszą cyrkulację i napowietrzanie.
Woda posiadająca dużo rozpuszczonych soli wapniowych, żelazawych i magnezowych to woda twarda, w przeciwieństwie do wody miękkiej (woda deszczowa, pieniąca się od mydła). Twardość wody oznacza się metodą Clarka (roztwór mydła Clarka w wodzie destylowanej).
Przeczytaj także: Definicja i pomiar filtracji kłębuszkowej
Zakres twardości wody bardzo miękkiej i miękkiej obejmuje 0,0º-5,0º N oraz 5,1º-10,0º N, średnio twardej - 10,1º-20,0º, dla wody twardej i bardzo twardej wartość wynosi 20,1º-30,0º N.
Twardość wody mierzy się w stopniach niemieckich. To najczęściej stosowana jednostka - oznacza się ją symbolem dH lub °n. Jej stopień zależy głównie od stężenia soli wapnia (Ca) i magnezu (Mg) rozpuszczonych w wodzie. Woda miękka zawiera ich bardzo mało, natomiast woda twarda może zawierać ich znaczne ilości. Twardość ogólna wpływa w znaczący sposób na procesy życiowe organizmów, m.in. przepuszczalność błon komórkowych, ciśnienie osmotyczne, przemiany biochemiczne.
Twardość węglanowa jest miarą twardości wody spowodowanej obecnością anionów węglanowych (CO3) i wodorowęglanowych (HCO3). Można określić ją także miarą pojemności buforowej wody. Im wyższa jest twardość węglanowa, tym bardziej woda jest odporna na wahania odczynu pH.
Zmiękczanie wody dokonuje się przez dolewanie wody destylowanej (0º N), deszczowej lub ze stopionego śniegu, według wzoru: D=b:c-1 (D-liczba dolewanej wody na 1 l, b-twardość wody wyjściowej, c-twardość wody, jaką chcemy otrzymać). Zmiękczać wodę można też przez przepuszczenie przez kationit (np. permutyt) w postaci żwirku, który wychwytuje wapń, magnez i żelazo (nowy kationit zakwasza wodę).
Roztwory o odczynie kwaśnym mają pH niższe od 7, o odczynie obojętnym - pH 7, a o odczynie zasadowym - pH wyżej 7. pH wody określa się przez zastosowanie papierków wskaźnikowych, wskaźników, pH-metrów. Korygowanie pH dokonuje się przeważnie w celu jego obniżenia (zakwaszanie lub alkalizowanie). Do alkalizowania wody stosuje się węglan sodowy lub sodę oczyszczoną.
Przeczytaj także: Webber AP8400 - wymiana filtrów
Twardość wody i odczyn pH muszą być dostosowane do obsady. Więc regularna kontrola poziomu związków i pierwiastków w słupie wody zapewnia bezpieczeństwo żyjącym w zbiornikach organizmom. W razie problemów stałe monitorowanie parametrów wody pozwala na podjęcie szybkich działań w odpowiednim czasie.
Glony mają większą tendencję do powstawania w wodzie twardej. Natomiast pierwiastki wprowadzane do akwarium poprzez nawożenie są łatwiej przyswajalne dla roślin w wodzie miękkiej. Jeśli Twoja woda kranowa charakteryzuje się zbyt wysoką twardością lub jest złej jakości, warto zastanowić się nad zastosowaniem wody pochodzącej z filtra odwróconej osmozy (RO).
Parametry wody są szczególnie istotne w zbiornikach, w których duży nacisk kładzie się na prawidłowy rozwój roślin. Każdy właściciel takiego akwarium powinien zadbać o odpowiedni poziom pierwiastków w słupie wody. Często pomijanymi pierwiastkami podczas rozważań o jakości wody są magnez i wapń. To one odpowiadają za budowanie twardości wody. Rośliny potrzebują tych pierwiastków do prawidłowego rozwoju, dlatego ich ilość w słupie wody jest również istotna w kontekście prowadzenia zbiornika roślinnego.
W praktyce zauważono, że glony rozwijają się szybciej w wodzie twardszej, o wyższym pH. Stąd łatwiej pokonać je w wodzie miękkiej. W twardej wodzie mogą pojawić się także problemy z prawidłowym wzrostem roślin.
Część roślin wodnych, na przykład aponogetony lub toniny, wymagają wody miękkiej, podczas gdy inne, jak Sagittaria subulata, Riccia fluitans, tolerują wodę o większej twardości. Takie samo zjawisko można zaobserwować wśród ryb. Część ryb preferuje wodę miękką, na przykład popularne neonki, a część czuje się dobrze w wodzie o wyższej twardości (głównie ryby żyworodne). Wszystko zależy od środowiska, z jakiego dany gatunek pochodzi.
Przeczytaj także: Optymalne rozcieńczenie bimbru
Aby zapewnić stabilne pH w akwarium, twardość węglanowa (KH) powinna kształtować się na poziomie od 2°n do 4°n. Duży, gwałtowny spadek pH może być przyczyną rozpuszczania się roślin oraz bardzo negatywnie wpływać na kondycję Twoich podopiecznych. Dlatego należy utrzymywać KH na bezpiecznym poziomie. Wyjątkiem są sytuacje, w których chcemy hodować wrażliwe rośliny pochodzące z wód miękkich (Eriocaulon i Tonina) czy niektóre gatunki krewetek akwariowych.
Bardzo pomocne są podłoża aktywne, które umożliwiają utrzymanie niskiego poziomu KH (wynoszącego około 1°n) oraz lekko kwaśnego odczynu pH. Takie parametry odzwierciedlają środowisko miękkich wód rzek i jezior. Podłoża aktywne zazwyczaj zawierają torf i obniżają KH wody.
Woda w Polsce jest w większości przypadków średnio twarda lub twarda. W wodzie wodociągowej przeważnie mamy do czynienia z dużą ilością wapnia oraz małą ilością magnezu, a przecież odpowiedni stosunek Ca do Mg ma duże znaczenie. Trzeba mieć na uwadze również to, że parametry wody w wodociągach są często zmieniane z powodu prac eksploatacyjnych lub zmiany ujęcia. Taka sytuacja jest szczególnie częsta, gdy ujęcie wody jest zbudowane na wodach powierzchniowych.
Aby uniknąć problemów wynikających z nieodpowiednich parametrów wody kranowej, warto zainstalować filtr RO, samodzielnie produkować czystą wodę, a następnie odpowiednio ją mineralizować. Zabieg ten pozwoli na uniknięcie wielu problemów. Woda pochodząca z filtra odwróconej osmozy jest bardzo często stosowana przez akwarystów do podmian czy podczas zakładania zbiorników.
Woda RO jest pozbawiona jakichkolwiek związków, pierwiastków, metali ciężkich oraz zanieczyszczeń. Podstawowy trzystopniowy filtr RO usuwa zanieczyszczenia mechaniczne, chlor, substancje organiczne oraz drobnoustroje. Akwarysta może dowolnie kształtować twardość wody RO podczas przygotowywania jej do podmian. Mineralizator powinien wprowadzić do wody RO odpowiednią ilość magnezu, wapnia i innych niezbędnych minerałów. Odpowiednie ilości tych pierwiastków spowodują, że twardość ogólna oraz węglanowa będą kształtować się na wybranym poziomie.
W zbiorniku roślinnym zaleca się utrzymanie GH pomiędzy 7°n a 8°n oraz KH od 2°n do 4°n. Ważne jest też, żeby zwrócić uwagę na stosunek Ca do Mg. Niektórzy producenci podają go w informacji o mineralizatorze. Korzystna relacja tych pierwiastków to 4:1.
Podczas stosowania mineralizatora warto pamiętać o zawartości potasu. Niektóre mineralizatory zawierają znaczną ilość tego pierwiastka, zatem trzeba mieć tego świadomość i uwzględnić ten fakt w swoim planie nawożenia. Ilość potasu w słupie wody akwarium roślinnego powinna kształtować się na poziomie od 15 mg/l do 30 mg/l.
Dobrą praktyką jest przygotowanie wody do podmian poza akwarium, na przykład w osobnym wiadrze. W ten sposób wprowadzisz do akwarium świeżą wodę o odpowiednich parametrach, a zwierzęta unikną stresu, który może powstać podczas gwałtownej zmiany parametrów. Nie powinno się raptownie zmienić zwłaszcza twardości węglanowej (KH) w akwarium. Ma ona znaczący wpływ na osmoregulację zwierząt.
Każdy akwarysta powinien zadbać o odpowiednie warunki dla swoich podopiecznych. Dlatego, zakładając akwarium, należy dostosować twardość wody do potrzeb roślin, ryb oraz innych organizmów występujących w zbiorniku. Stosowanie wody RO oraz mineralizatora to najprostszy sposób, by uniknąć wielu problemów. Pamiętaj, że dobrą praktyką jest systematyczne badanie parametrów wody w zbiorniku. Zmiany parametrów wody wpływają negatywnie na kondycję roślin oraz zwierząt żyjących w Twoim akwarium.
Jakość i rodzaj podłoża wpływa na wzrost roślin i właściwości chemiczne wody, można stosować piasek lub żwir. Wielkość ziaren powinna wynosić 2-5 mm, aby zapewnić korzeniom dopływ tlenu i cyrkulację wody, zapobiec gniciom korzeni. Podłoże powinno być ciemne (ryby boją się zbyt jasnego) i nie zawierać wapieni (zwiększają twardość wody), grubość podłoża powinna wynosić 3-4 cm (lub do 10 cm dla roślin silnie ukorzenionych).
Elementy dekoracyjne stanowią kamienie, korzenie, łupiny orzecha kokosowego, tło (naturalne muszle mogą podwyższać pH wody). Wskazane jest użycie takich kamieni jak bazalt, granit, kwarc, piaskowiec, nie należy stosować błyszczących ziaren miki i metali, kamieni z ostrymi krawędziami. Kamienie powinny być ciemne, należy je wyszorować szczotką w wodzie bieżącej. Należy je moczyć w zmienianej wodzie, wygotować w solance (0,5 kg soli na 10 l wody). Stosuje się też lignity, niezawęglone kawałki drewna o brunatnym kolorze, barwiące wodę.
Przy układaniu podłoża (o odpowiednim nachyleniu) stosujemy najpierw warstwę kamyków (aby nie pękło dno), następnie piasek lub żwir i dekoracje, przewietrzacz maskujemy kamieniami i korzeniami. Akwarium wypełnione wodą i podłączone musi stać 3 dni. Następnie sadzimy rośliny, w tym celu należy spuścić ¼ wody, korzenie roślin przycinamy 3-4 cm, usuwamy obumarłe liście, korzenie nie mogą być zagięte. Większe rośliny umieszczamy w głębi akwarium, zachowując kontrast barw i kształtów liści. Po sześciu dniach od zasadzenia roślin (po zniknięciu zmętnienia wskazującego na obecność pierwotniaków), akwarium możemy zasiedlić rybami. Większe akwaria należy czyścić całościowo co 3-4 lata, 20-litrowe co roku.
W pielęgnacji akwarium niezbędne są takie przyrządy jak siatka do odłowu ryb, siatka do wyławiania rozwielitek i oczlików, karmnik do rureczników i wazonkowców (plastikowy pojemnik z podziurkowanym dnem), karmnik do suchych pokarmów, skrobak do szyb, wąż gumowy do zbierania mułu i nieczystości, odmulacz służący do usuwania nadmiaru pokarmu, pęseta do pokarmu, fajka szklana do odłowu narybku, przyssawki gumowe do montowania urządzeń, termometr.
Ryby trzeba karmić małą ilością pokarmu rano i popołudniu.
| Rodzaj wody | Zakres twardości [°N] |
|---|---|
| Bardzo miękka | 0,0 - 5,0 |
| Miękka | 5,1 - 10,0 |
| Średnio twarda | 10,1 - 20,0 |
| Twarda | 20,1 - 30,0 |
| Bardzo twarda | > 30,0 |
tags: #filtracja #wody #w #akwarium #permutyt
