Filtracja Wody: Niezbędne Umiejętności Survivalowe
- Szczegóły
Podczas kilkudniowego trekkingu lub biwaku konieczne jest uzupełnianie zapasów wody. Problem w tym, że nie zawsze masz możliwość zrobienia zakupów w sklepie spożywczym, odwiedzenia schroniska lub skorzystania z ujęć wody przebadanych przez służby sanitarne. W takich sytuacjach najlepszym rozwiązaniem jest samodzielne uzdatnianie wody pitnej w terenie. Jak to zrobić?
Ciało dorosłego człowieka w 60-70% składa się z wody, która jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania komórek. Przyjmuje się, że zdrowa osoba w sile wieku, w normalnych warunkach powinna wypijać ok. 2 l płynów dziennie. Podczas aktywności górskich intensywnie się pocimy i mamy przyspieszony oddech, więc utrata wody następuje szybciej niż zwykle. Gdy wędrujesz podczas upału lub przy podwyższonej wilgotności powietrza, ubytek jest jeszcze większy. W takich sytuacjach ludzki organizm może potrzebować nawet 4 lub 5 l wody na dzień. To dużo, zważywszy na to, że wybierając się w góry, zapasy wody nosisz na własnych plecach.
Dlaczego odpowiednie nawodnienie organizmu w górach jest aż tak ważne?
Bo podczas wędrówki, gdy bardzo szybko tracisz wodę, zagrożone może być Twoje zdrowie. W skrajnym przypadku, gdy ubytek jest większy niż 15% masy ciała, może to doprowadzić nawet do zgonu.
Gdy na trasie mijasz źródełka albo strumyki, ich kryształowa toń kusi, by zaczerpnąć wody. Czy jednak jest to w pełni bezpieczne? Jeśli do wody dostały się odchody zwierząt, mogą w niej pojawić się pierwotniaki, które wywołują u ludzi biegunkę. W takim środowisku występują też bakterie, które mogą być przyczyną dolegliwości żołądkowych. Jeszcze większą ostrożność należy zachować, gdy przemierzasz szlaki w krajach tropikalnych, gdzie narażony/a jesteś na kontakt nie tylko z dużo groźniejszymi bakteriami, ale także z wirusami.
Jak znaleźć źródło wody w terenie?
Pierwsze pytanie, które zadaje sobie każdy początkujący survivalowiec, brzmi: gdzie jest woda? I choć może się wydawać, że w naturze wystarczy iść w dół, by natrafić na strumień, rzeczywistość bywa bardziej złożona. Woda nie zawsze płynie odkrytym korytem - często kryje się tuż pod powierzchnią ziemi.
Przeczytaj także: Definicja i pomiar filtracji kłębuszkowej
- Naturalne źródła wody
Najpewniejsze źródła wody w terenie to strumienie, rzeki, potoki, jeziora i naturalne źródełka wypływające ze skał. Im wyżej w górach, tym mniejsze ryzyko zanieczyszczenia - tam woda zwykle pochodzi z topniejącego śniegu i deszczu, a nie z dopływów z terenów rolniczych. Szukając wody, kieruj się dźwiękiem - w nocy lub przy bezwietrznej pogodzie można usłyszeć szum potoku z kilkuset metrów.
- Woda z gleby i roślinności
Jeśli w pobliżu nie ma zbiornika wodnego, warto poszukać wody w glebie. Tereny podmokłe, skupiska zielonych roślin (np. trzciny, olchy, wierzby) i doliny to miejsca, gdzie źródło wody jest najbliżej powierzchni. W survivalu często wykorzystuje się technikę kopania niewielkich dołów w ziemi - w ich dnie po pewnym czasie zaczyna się gromadzić woda gruntowa. To sposób powolny, ale skuteczny, szczególnie w dolinach lub w pobliżu koryt wyschniętych strumieni.
- Jak znaleźć wodę na działce lub biwaku?
W warunkach mniej ekstremalnych - np. na działce lub obozowisku - możesz kierować się zasadą, że woda zbiera się w najniższych punktach terenu. Jeśli planujesz dłuższy pobyt, sprawdź, jak znaleźć wodę na działce - np. poprzez badanie roślinności lub wilgotności gleby. Rośliny takie jak skrzyp, mięta wodna czy sitowie wskazują na obecność wilgoci pod ziemią.
- Śnieg jako źródło wody
Zimą lub w górach woda często przybiera postać śniegu, więc naturalnie pojawia się pytanie: czy śnieg nadaje się do picia wody? Odpowiedź brzmi: tak, ale z zachowaniem pewnych zasad bezpieczeństwa. Śnieg to naturalny rezerwuar wody, jednak może zawierać zanieczyszczenia - sadzę, mikroorganizmy czy pył, dlatego wodę ze śniegu pij tylko po przegotowaniu lub przefiltrowaniu. Najlepszy śnieg znajdziesz w wyższych partiach gór i w miejscach oddalonych od dróg. Unikaj tego o szarym lub żółtawym zabarwieniu - to znak, że nie nadaje się do picia!
Jak zamienić śnieg w wodę pitną?
Nigdy nie jedz surowego śniegu - jego temperatura obniża ciepłotę ciała, może doprowadzić do wychłodzenia, a w skrajnych przypadkach nawet hipotermii. Zamiast tego roztop śnieg w naczyniu nad ogniem lub na kuchence turystycznej.
Przeczytaj także: Webber AP8400 - wymiana filtrów
Ważne: śnieg topi się nierównomiernie. Zaczynaj od dodania niewielkiej ilości wody do garnka - pomoże to rozprowadzić ciepło i uniknąć przypalenia dna naczynia.
Jak długo gotować wodę ze śniegu?
Aby mieć pewność, że woda jest bezpieczna, gotuj ją przez minimum 5-10 minut. Wysoka temperatura niszczy większość bakterii, wirusów i pasożytów, które mogły się dostać do śniegu z powietrza lub gleby. W warunkach górskich warto gotować dłużej - na dużych wysokościach temperatura wrzenia jest niższa, więc czas dezynfekcji trzeba wydłużyć.
Sposoby na uzdatnianie wody w terenie
Sposobów na uzdatnianie wody jest kilka. Najprostszą metodą jest zagotowanie wody. Możesz to zrobić podczas wieczornego biwaku, jeśli odbywa się on w miejscu, gdzie nie ma zakazu rozpalania ognisk. Miłośnicy outdoorowych aktywności, którzy nie chcą pakować do plecaka kartusza, mogą postawić na minimalistyczne kuchenki na paliwo stałe. Warto przy tym pamiętać, że na większych wysokościach ciśnienie jest niższe, więc woda zaczyna wrzeć zanim osiągnie temperaturę 100°C. Dlatego powinno się ją gotować przynajmniej kilka minut dłużej.
Innym sposobem na uzdatnianie wody, jest jej przefiltrowanie. Jakiś czas temu na turystycznych szlakach i biwakach popularność zaczęło zyskiwać urządzenie o nazwie LifeStraw. Ten osobisty filtr powstał z myślą o mieszkańcach rejonów świata, które mierzą się z deficytem wody pitnej. „Słomka życia”, która pozwala pić wodę bezpośrednio z rzeki, strumyka czy jeziora, otrzymała nawet tytuł Wynalazku Roku - przyznawany przez redakcję czasopisma Time. Ponieważ w outdoorze sprawdzają się rozwiązania minimalistyczne, turystom i osobom uprawiającym survival LifeStraw szybko przypadł do gustu, stając się podstawowym wyposażeniem wielu wypraw. Kluczowe znaczenie miały zarówno stosunkowo małe rozmiary (22 cm x ø 2,5 cm), jak i niska waga filtra (ok. 95 g).
Użyta w nim, specjalna membrana HollowFiber, pozwala na zatrzymanie wszelkich zanieczyszczeń, o średnicy większej niż 0,2 µm. Pojawienie się filtrów osobistych LifeStrow w pewnym sensie zrewolucjonizowało survival oraz aktywności górskie, bo dzięki nim można było znacznie odchudzić ekwipunek. Coś, co jeszcze nie tak dawno uchodziło za ciekawy gadżet, dziś nie wzbudza już sensacji. Na rynku dostępnych jest wiele rozwiązań pozwalających na uzdatnianie wody w terenie, a najpopularniejszy patent polega na wyposażaniu butelek turystycznych w tego typu filtry.
Przeczytaj także: Optymalne rozcieńczenie bimbru
Filtracja wody - jak uzdatnić wodę do picia w terenie?
Współczesny survival i turystyka korzystają dziś z technologii, które pozwalają pić wodę niemal z każdego źródła. Filtry turystyczne do wody to sprzęt, który warto mieć zawsze w plecaku - lekki, niezawodny i działający bez potrzeby gotowania.
Filtry turystyczne i systemy przepływowe
Najpopularniejsze modele, jak Sawyer Mini, Katadyn BeFree czy LifeStraw Peak, pozwalają filtrować wodę z rzek, jezior czy kałuż. Ich mikroporowate membrany (0,1-0,2 mikrona) zatrzymują bakterie i pierwotniaki, pozostawiając wodę bezpieczną do picia. Wystarczy napełnić pojemnik i pić bezpośrednio przez filtr lub przelać wodę do butelki.
Filtry osobiste i butelki z filtrem
Dla osób aktywnych doskonałym rozwiązaniem są filtry wbudowane w butelki turystyczne lub filtry prywatne (działające nieco jak słomka) do picia bezpośrednio z kubka. Takie systemy nie tylko oszczędzają miejsce, ale też umożliwiają błyskawiczne nawodnienie. Przykładem może być filtr Platypus QuickDraw - wystarczy napełnić zbiornik wodą z potoku, przykręcić filtr i pić prosto z butelki.
Filtry grawitacyjne i pompkowe
Na biwakach lub w grupach sprawdzają się filtry grawitacyjne - np. systemy MSR Trail Base lub Katadyn Gravity Camp. Woda przefiltrowuje się samoczynnie, a Ty możesz w tym czasie przygotowywać obóz. Filtry pompkowe natomiast sprawdzą się tam, gdzie trzeba czerpać wodę z płytkich źródeł.
Dzięki tym rozwiązaniom nie musisz już zastanawiać się, czy śnieg nadaje się do picia wody - wystarczy przefiltrować ją w terenie i masz pewność, że jest czysta i bezpieczna.
Inne metody uzdatniania wody
- Filtracja mechaniczna - usuwanie cząstek piasku i błota przez tkaninę, bandanę lub filtr turystyczny.
- Gotowanie - najprostszy sposób dezynfekcji biologicznej.
- Chemiczne oczyszczanie - tabletki na bazie chloru lub jodu, skuteczne, ale nadają wodzie charakterystyczny smak.
- Destylacja - w warunkach pustynnych lub awaryjnych można uzyskać czystą wodę z pary wodnej.
Warto pamiętać, że brak widocznych zanieczyszczeń nie oznacza, że woda jest bezpieczna - bakterie i wirusy są mikroskopijne. Dlatego każdy znaleziony zbiornik traktuj jako potencjalnie skażony.
Tabletki z reguły są w stanie wyeliminować zanieczyszczenia biologiczne (bakterie lub wirusy), jednak nie poradzą sobie z zanieczyszczeniami fizycznymi, a także chemicznymi. Nie jest to rozwiązanie dla osób niecierpliwych, bo na czystą wodę trzeba dosyć długo czekać, gdyż substancje aktywne muszą mieć czas na „zneutralizowanie zagrożeń”.
Jak przechowywać wodę w terenie? Bukłaki turystyczne i systemy nawadniania
Znalezienie i oczyszczenie wody to dopiero połowa sukcesu - trzeba ją jeszcze bezpiecznie przechować. W tym celu doskonale sprawdzają się bukłaki turystyczne do wody, czyli elastyczne zbiorniki umieszczane w plecaku, wyposażone w wężyk z ustnikiem. To rozwiązanie doceniane przez podróżników, biegaczy górskich, rowerzystów i miłośników długich trekkingów, bo pozwala pić w trakcie ruchu bez konieczności zdejmowania plecaka czy zatrzymywania się.
Nowoczesne bukłaki wykonane są z trwałych, elastycznych materiałów wolnych od BPA, odpornych na niskie temperatury i mechaniczne uszkodzenia. Wewnątrz mają gładkie ścianki zapobiegające rozwojowi bakterii, a szeroki otwór ułatwia czyszczenie i suszenie. Wężyki pokryte izolacją chronią wodę przed zamarzaniem zimą, a w gorące dni utrzymują ją w przyjemnej temperaturze.
Warto też pamiętać, że bukłaki można bez problemu łączyć z filtrami turystycznymi - wystarczy podpiąć system QuickDraw, Sawyer lub Katadyn i masz natychmiastowy dostęp do przefiltrowanej wody w ruchu. To praktyczne, lekkie i niezawodne rozwiązanie, które powinno znaleźć się w wyposażeniu każdego, kto poważnie traktuje outdoor i survival.
Ze względu na trudne terenowe warunki, warto postawić na sprawdzone modele, takie jak bukłaki Deuter, które łączą lekkość, trwałość i wygodę użytkowania w jedno. Dzięki elastycznym, bezsmakowym materiałom wolnym od BPA oraz szczelnemu systemowi zamknięcia zapewniają higieniczne i bezpieczne przechowywanie wody w każdych warunkach.
Podsumowanie
Jeśli masz przed sobą kilkudniowy trekking lub survival, pomyśl o wygodnym sposobie na uzdatnianie wody, a także butelki z filtrami. Woda to życie - dosłownie. W warunkach terenowych możesz przetrwać bez jedzenia nawet trzy tygodnie, ale bez wody najwyżej trzy dni. Dlatego umiejętność jej znalezienia, oczyszczenia i przechowania to jedna z najważniejszych podstaw survivalu.
Dzięki odpowiednim technikom i urządzeniom filtrującym można uzyskać wodę, która jest bezpieczna do spożycia, co jest nieocenione w sytuacjach, gdy dostęp do jej bezpiecznej formy jest ograniczony.
tags: #filtracja #wody #survival #sposoby
