Filtracja Panelowa do Akwarium: Budowa i Zasada Działania

Szczegóły: Opublikowano: 03. March 2026

Akwarium imitujące biotop jeziora Tanganika powinno charakteryzować się dobrze dobranym i prawidłowo funkcjonującym systemem filtracyjnym, a woda powinna być dobrze natleniona. Filtracja w zależności od hodowanego gatunku ryb, może być mniej lub bardziej „dynamiczna”, ale zdecydowanie w obydwu przypadkach powinna być wydajna i efektywna.

Dobrze działająca filtracja w akwarium powinna zapewnić m.in. właściwe parametry wody fizyko-chemiczne, a co z tym jest związane właściwy cykl azotowy wewnątrz zbiornika oraz dobre natlenienie. W każdym akwarium, niezależnie od wielkości, zawsze zachodzą różne procesy chemiczne i biologiczne. Jednym z ważniejszych jest proces nitryfikacji, w którym uczestniczą bakterie nitrifikacyjne Nictrobacter sp. i Nitrosomonas sp. odpowiedzialne za rozkład produktów przemiany materii, które mogą zaszkodzić naszym rybom.

Rodzaje Filtracji w Akwarium

W akwarystyce wyróżniamy kilka podstawowych rodzajów filtracji:

Filtracja mechaniczna - polega na wychwyceniu z wody zanieczyszczeń mechanicznych za pomocą materiałów filtracyjnych. W zależności od rodzaju użytego materiału filtracja może być mniej lub bardziej dokładna.
Filtracja biologiczna - istota działania tej filtracji opiera się na „pracy” bakterii, między innymi z grupy Nitrosomonas sp. i Nitrobacter sp. Zadaniem m.in. tych bakterii jest rozkład toksycznych związków (amoniak) pochodzących głównie z procesu przemiany materii ryb pływających w akwarium, obumarłych szczątków roślin, itp.
Filtracja chemiczna - polega na zastosowaniu jako wkładów filtracyjnych różnego rodzaju absorbentów, których głównym zadaniem jest wchłanianie z przepływającej przez nie wody, wszelkiego rodzaju szkodliwych dla ryb związków, substancji chemicznych lub zastosowanych do leczenia ryb leków i medykamentów.
Filtracja mieszana - mówić i pisać o tej filtracji można moim zdaniem w przypadku zastosowania np. w filtrze kubełkowym opisanych powyżej rodzajów filtracji.
Filtracja z wykorzystaniem promieni UV - tzw. sterylizatorów. Zasada ich działania polega na poddaniu przepływającej wody działaniom promieni ultrafioletowych, które mają właściwości „niszczące” dla znajdujących się w wodzie: pływających glonów, wirusów, bakterii, itp.

Wkłady Filtracyjne i Ich Przeznaczenie

Na przestrzeni ostatnich lat można zaobserwować sukcesywny wzrost oferty różnego rodzajów materiałów filtracyjnych:

Wkłady mechaniczne: gąbki (grube, średnie i małe pory), włókniny, waty nylonowe, materiały sypkie różnej gradacji itp.
Wkłady chemiczne: najczęściej spotykanym rodzajem wkładu typu chemicznego jest węgiel aktywowany.
Wkłady biologiczne: na wstępie małe wyjaśnienie, materiały te nie są czynne biologicznie w chwili zakupu a są jedynie doskonałym podłożem dla osadzenia się i funkcjonowania bakterii nitryfikacyjnych. Do grupy tej zaliczyłbym przede wszystkim grys koralowy, który szczególnie nadaje się do użycia w przypadku biotopu tanganikańskiego. Jest on doskonałym buforem dla wody oraz korzystnie podnosi jej pH. Godnymi polecenia są również porowate wkłady przeznaczone do filtracji biologicznej, charakteryzujące się dużą powierzchnią czynną (podawaną w metrach kwadratowych na litr danego materiału). Niektóre materiały osiągają powierzchnie czynne nawet do 250-300 m2/l. Ceramika w wersji poryzowanej, która posiada mikropory zwiększające powierzchnię czynną wkładu w odróżnieniu do zwykłej ceramiki. Biobale: specjalnie wykonane, jako odlew, plastikowe kulki o średnicy około 3-5 cm charakteryzujące się dużą powierzchnią czynną. Ze względu na konstrukcję biobale można podzielić na „blaszkowate” i „pałeczkowate”.

Rodzaje Filtrów Akwariowych

W akwarystyce słodkowodnej stosuje się wiele rodzajów filtrów, zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych. Poniżej przedstawiono niektóre z nich:

Przeczytaj także: Definicja i pomiar filtracji kłębuszkowej

Filtry gąbkowe: Chyba najbardziej rozpowszechniony rodzaj filtrów ze względu na niewielkie koszty zakupu oraz łatwość, szybkość i prostotę obsługi. Gąbka z drobnymi porami oraz osadzoną w niej rurką, w której pęcherze powietrza „przepompowują” przefiltrowaną przez gąbkę wodę. Coraz rzadziej stosowane.
Filtry wewnętrzne: Kompaktowe filtry, umieszczane wewnątrz akwarium z reguły na jednej ze ścian bocznych.
Filtry panelowe: Panele te posiadają najczęściej kilka komór np. filtracja wstępna-mechaniczna, komora z wkładem biologicznym, itp.
Filtry wewnętrzne DIY: Są to systemy filtracyjne własnego pomysłu i projektu, wykonane bądź to przez samego akwarystę lub zlecone do wykonania. Budową i zasadą działania są zbliżone do opisanych poprzednio panelowych filtrów wewnętrznych.
Filtry kubełkowe: Bardzo popularny i coraz częściej stosowany rodzaj filtrów. Aktualnie na rynku jest, co najmniej kilkanaście firm produkujących i oferujących swoje wyroby. Podstawową zaletą tego rodzaju filtrów jest to, że można je umieścić poza akwarium w praktycznie dowolnym miejscu oddalonym nawet w skrajnych przypadkach o kilka metrów lub w innym pomieszczeniu, nawet w piwnicy (pozostaje jedynie poprowadzić pomiędzy akwarium a filtrem dwa węże). Jako wkład można zastosować praktycznie każdy dostępny na rynku rodzaj, począwszy od wkładów mechanicznych poprzez biologiczne do chemicznych.
Filtry kaskadowe: Stosunkowo tanie (w odniesieniu do „kubełków”) filtry, których dodatkową zaletą jest „usuwanie” tworzącego się na powierzchni lustra wody tzw. kożucha dzięki „kaskadzie” wpadającej do akwarium wody. Filtry tego typu przeznaczone są do zbiorników o pojemności do 300l.
Filtry hydroponiczne: Taki rodzaj filtra ma za zadanie przepuścić wodę przez pojemnik znajdujący się najczęściej nad akwarium, w którym rosną rośliny nadające się do uprawy hydroponicznej. Roślinki pobierają substancje odżywcze z podłoża np. keramzyt. Dzięki porowatości keramzytu filtracja biologiczna jak i mechaniczna jest bardzo dobra. Całość znajduje się poza akwarium.
Sump: Sump to stosowane wsrod akwarystow okreslenie zewnetrznego, przelewowego filtru biologicznego wykonanego komercyjnie lub metoda DIY w formie duzego, otwartego zbiornika podzielonego przegrodami na strefy, do ktorego przelewana lub zasysana jest woda z akwarium i z ktorego - po przejsciu przez warstwy materialow filtrujacych - wypompowywana jest do akwarium. W warstwach filtrujacych sumpa przebiega mechaniczna i biologiczna, a przy zastosowaniu odpowiednich wkladow, rowniez chemiczna czesc filtracji.
Filtry fluidyzacyjne: Filtr biologiczny, w którym złożem bakterii nitryfikacyjnych jest zazwyczaj piasek. W tym typie filtrów nie zachodzi filtracja mechaniczna lecz w 100% nastawiony jest na filtracje biologiczną.

Filtracja Panelowa - Szczegóły Konstrukcji

Innym rozwiązaniem wykonanym samodzielnie mogą być filtry panelowe - „boxy” (zbudowane na ściance lub ściankach akwarium), filtry tackowe przesiąkające (złoże biologiczne jest zraszane wodą, nie jest na stałe zalane).

Panele te posiadają najczęściej kilka komór np. filtracja wstępna-mechaniczna, komora z wkładem biologicznym, itp. Są to systemy filtracyjne własnego pomysłu i projektu, wykonane bądź to przez samego akwarystę lub zlecone do wykonania. Budową i zasadą działania są zbliżone do opisanych poprzednio panelowych filtrów wewnętrznych.

Uruchomienie i Kontrola Akwarium

Po zrealizowaniu pierwszego etapu uruchomienia akwarium, czyli po włączeniu całej filtracji i oświetlenia, obserwujemy zbiornik i co się w nim dzieje. Po kilku dniach na szybach i innych elementach wystroju akwarium powinny się pojawić delikatne glony. Przeważnie są to okrzemki (brązowy glon). W następnej kolejności możemy zauważyć w akwarium delikatne glony o kolorze zielonym, czyli zielenice.

W akwarium, gdzie proces nitryfikacji działa prawidłowo, poziom amoniaku (NH3) powinien być niewykrywalny (0,0 mg/l). Podobnie jest z zawartością azotynów (NO2-) w wodzie (0,0 mg/l). Kolejny związek chemiczny powstający podczas cyklu azotowego, czyli azotan (NO3-) nie powinien przekraczać poziomu 20-25 mg/l. Odstępstwo od tych wartości świadczy o tym, że w naszym akwarium dzieje się coś niepokojącego.

Zasady Czyszczenia Filtrów

Czyszczenie filtra według niektórych akwarystów jest rzeczą bardzo prostą jednak wielu akwarystów podczas tak prostej czynności popełnia dużo błędów, które ważą nad prawidłowym funkcjonowaniu naszego akwarium. Dlatego powinniśmy pamiętać o kilku ważnych punktach.

Przeczytaj także: Webber AP8400 - wymiana filtrów

Wkłady czyścimy w wodzie z akwarium, uprzednio odlewając ją przy okazji odmulania dna lub podmianie częściowej wody.
Nie powinniśmy się przejmować, że wkład filtra wyjmujemy po wyczyszczeniu z brudnej wody.

Należy pamiętać, że filtry akwariowe powinny pracować bezustannie ze względu na to, że ich wyłączanie powoduje obumieranie flory bakteryjnej w filtrze. Przy dłużej trwającej przerwie w pracy systemu filtracyjnego (np. brak zasilania przez ok. 3 godzin i więcej) nie wolno go od razu ponownie uruchamiać!!! Należy wcześniej całą masę filtracyjną ponownie wypłukać pod bieżącą wodą.

Płukanie materiału filtracyjnego (np. gąbki) powinno odbywać się w wodzie z akwarium (np. podczas podmiany wody), aby nie zniszczyć kolonii bakterii nitryfikacyjnych.

Podsumowanie

Wybór odpowiedniego systemu filtracji do akwarium zależy od wielu czynników, takich jak wielkość zbiornika, ilość ryb, rodzaj hodowanych ryb oraz preferencje akwarysty. Ważne jest, aby regularnie monitorować parametry wody i dbać o czystość filtrów, aby zapewnić zdrowie i dobre samopoczucie ryb.

Przeczytaj także: Optymalne rozcieńczenie bimbru

tags: #filtracja #panelowa #do #akwarium #budowa #zasada