Filtracja na Pompie Napowietrzającej: Jak Zrobić?

Szczegóły: Opublikowano: 27. March 2026

Napowietrzanie akwarium to jedno z najbardziej oczywistych i zarazem wywołujących najwięcej kontrowersji zagadnień w akwarystyce. Dawniej brzęczyk, który napowietrzał wodę w akwarium, uważany był za coś oczywistego. Dziś wielu akwarystów z niego rezygnuje. Ale czy słusznie? Czy nie narażają swoich ryb na niebezpieczeństwo? Natlenianie akwarium wbrew pozorom nie jest zagadnieniem prostym.

Dlaczego Napowietrzanie Akwarium Jest Ważne?

Tlen dość trudno rozpuszcza się w wodzie, a na dodatek im jest ona cieplejsza, tym trudniej ten proces zachodzi. Jednocześnie zapotrzebowanie na tlen rośnie wraz ze wzrostem temperatury, a więc natura sama sobie utrudnia zadanie. A zadaniem tym jest dostarczenie organizmom żywym tlenu, który jest im niezbędny w procesie oddychania. Co więcej, organizmy zmiennocieplne przeprowadzają procesy fizjologiczne z różną intensywnością, w zależności od temperatury. W pewnym uproszczeniu możemy powiedzieć, że im jest cieplej, tym szybciej to następuje.

Do tej pory pisałem głównie o rybach, ponieważ zwykle z nimi utożsamiamy zapotrzebowanie na tlen w akwarium. Jest jednak pewna grupa organizmów, których zapotrzebowanie to jest duże, a bez nich ryby będą miały w akwarium prawdziwe kłopoty. Mam tu na myśli bakterie. Choć ich nie widać, odgrywają bardzo ważną rolę. Wiele gatunków bakterii jest bardzo pożytecznych w akwarium i powinniśmy o nie dbać. To właśnie one wykorzystują toksyczne produkty przemiany materii ryb i przetwarzają je w substancje znacznie mniej szkodliwe. Mówiąc oględnie, gdyby nie bakterie, to ryby pływałyby w szambie.

Na szczęście istnieją mikroorganizmy, które chętnie się mnożą i bez protestów z nami współpracują. Robią to bardzo ochoczo i prawie za darmo. Jedyne, czego potrzebują, to ruch wody i rozpuszczony w niej tlen. Jak dużo jest bakterii w akwarium? Tego nikt nie wie, bo każde akwarium jest zupełnie inne. Ale jeśli uświadomimy sobie, że każdy dorosły człowiek dźwiga w swoim wnętrzu 2-3 kg pożytecznych bakterii, daje to pewne pojęcie, jak ważne są one dla życia i zdrowia.

Metody Napowietrzania Akwarium

Napowietrzanie wody najczęściej polega na dostarczeniu do akwarium małych bąbelków powietrza, które zanim uciekną z wody, troszeczkę ją dotlenią.

Przeczytaj także: Definicja i pomiar filtracji kłębuszkowej

Tradycyjne Metody Napowietrzania

Małe Akwaria z Filtrem: W niewielkich akwariach z małym filtrem napowietrzanie zazwyczaj odbywa się poprzez zasysanie powietrza wężykiem przyczepionym do dyszy filtra. W tym sposobie napowietrzania wykorzystywane są ciekawe, znane nam wszystkim podstawowe prawa fizyki. Jest ono bezpieczne i tanie, ponieważ nie wpływa na zużycie prądu.
Pompa Napowietrzająca: Drugą popularną metodą jest stosowanie pompy napowietrzającej odpowiednio dobranej do wielkości akwarium. Dzięki elektromagnesom i gumowym membranom wtłacza ona powietrze cienkim wężykiem pod powierzchnię wody akwarium. Wężyk powinien posiadać dyfuzor - końcówkę rozbijającą strumień powietrza na drobne bąbelki. Ten sposób jest skuteczniejszy, ale nie wolny od wad. Wężyk trzeba jakoś ukryć w akwarium, żeby go nie szpecił. Na wężyku należy zainstalować zawór zwrotny, aby w razie awarii woda nie cofała się i nie zalała urządzenia. Naprawdę ciche są zazwyczaj droższe pompy, a te najtańsze nie bez powodu nazywane są brzęczykami.
Deszczownica: Trzecią metodą napowietrzania akwarium jest wykorzystanie deszczownicy, czyli długiej końcówki filtra z wieloma otworami, która zwykle umieszczona jest nad powierzchnią wody. Tradycyjne wykorzystanie deszczownicy jest stosunkowo głośne.

Wszystkie wymienione wcześniej sposoby można zaliczyć do metod tradycyjnych. Stanowią najprostszą odpowiedź na pytanie, jak napowietrzyć wodę w akwarium. Są bardzo skuteczne w akwariach biotopowych, zwłaszcza z ciepłą wodą i sporą obsadą ryb.

Nowoczesne Metody Napowietrzania

Natlenianie akwarium jednak nie zawsze wiąże się z wytwarzaniem bąbelków i hałasem. W coraz popularniejszych akwariach roślinnych wielu akwarystów prawie całkowicie rezygnuje z napowietrzania. Wspomniana już wcześniej deszczownica może być wykorzystana także w inny sposób. Całkowicie zanurzona, ustawiona tak, by wywoływać ruch tafli wody, działa może trochę mniej skutecznie, ale za to zupełnie bezgłośnie. Falujące lustro wody ma czasem nawet kilkukrotnie większą powierzchnię niż woda stojąca, a na dodatek znajduje się w ruchu. Oba te czynniki ułatwiają wymianę gazową.

Ruch wody jest bardzo często niedoceniany, a to on odgrywa większą rolę niż sama powierzchnia. Wymiana gazowa zachodzi podobnie jak wymiana ciepła, jest intensywniejsza w ruchu. Ruch i falowanie powierzchni wody można więc wykorzystywać w akwarium, nawet jeśli nie dysponujemy deszczownicą.

Oksydator

Jest jeszcze jedna metoda, która w Polsce nie jest zbyt popularna i znają ją głównie hodowcy krewetek. Mam na myśli oksydator - mały zbiornik wypełniony płynem (najczęściej nadtlenkiem wodoru), uzupełniony katalizatorem i zamknięty półprzepuszczalną ceramiczną zakrętką. Oksydator „produkuje” drobne pęcherzyki czystego tlenu, a produktem ubocznym jego działania jest czysta woda. Nie wymaga prądu, nie hałasuje, jest dyskretny i tani w eksploatacji. Wystarczy od czasu do czasu uzupełniać płyn i to wszystko. Niestety jest to urządzenie małe, niezbyt skuteczne w dużych akwariach.

Filtracja Wody w Oczkach Wodnych

W naturalnych stawach i jeziorach najważniejsze funkcje oczyszczające pełnią głównie rośliny strefy bagiennej. Do swojego wzrostu wykorzystują substancje pobierane z wody i dna, a w procesie asymilacji produkują tlen. W ten sposób ograniczają rozrost niepożądanych glonów. W dużych zbiornikach taki „naturalny filtr roślinny” z reguły wystarcza do utrzymania czystej, dobrze natlenionej wody.

Przeczytaj także: Webber AP8400 - wymiana filtrów

Natomiast w przydomowych oczkach wodnych najczęściej występuje brak równowagi biologicznej, spowodowany zbyt dużą liczbą ryb i zbyt małą ilością roślin lub ich nieodpowiednim doborem gatunkowym. Odchody ryb oraz resztki pokarmu są także znakomitą pożywką dla bakterii i glonów. Ponadto podłoże użyte do sadzenia roślin wodnych zbyt bogate w substancje odżywcze może spowodować intensywny rozwój glonów (należy stosować specjalne podłoże do sadzenia roślin wodnych).Niekontrolowany rozrost glonów nasila się w czasie upałów, kiedy mikroorganizmy mnożą się szybciej. Jeżeli chcemy zapobiec tym zjawiskom i stworzyć warunki zbliżone do panujących w naturalnym stawie, konieczne będzie zainstalowanie pompy oraz filtra biologicznego, w którym zachodzą procesy oczyszczania identyczne jak w naturalnym zbiorniku, tzn. rozkład związków azotu przez bakterie na złożu biologicznym. Filtr taki musi pracować przez cały czas, ponieważ zatrzymanie przepływu wody na więcej niż 3 godziny zabije w nim rozwiniętą florę bakteryjną i przestanie on być filtrem biologicznym.

Wybór Filtra do Oczka Wodnego

Zanim wybierzemy się do sklepu, musimy wiedzieć jaki filtr jest nam potrzebny tzn. na jaką pojemność oczka wodnego i zadać sobie pytanie, jakich zanieczyszczeń chcielibyśmy się pozbyć, czy mechanicznych (czyli różnego rodzaju zawiesin, cząsteczek unoszących się w wodzie, osadów dennych), czy też biologicznych ( rozpuszczonych w wodzie związków chemicznych, zwłaszcza azotowych).

Filtr powinien mieć przepustowość co najmniej taką, by w ciągu doby cała woda z sadzawki przepłynęła przez niego 3-4 razy. Oznacza to, że w przypadku zbiornika o pojemności 8 tyś. litrów przepustowość filtra nie może być mniejsza niż 1000 l/h (litrów na godzinę). Jeśli chodzi o pojemność jeziorka to najdokładniejszy wynik dają odczyty wodomierza tuż przed napełnieniem oczka wodą i po napełnieniu - od wartości końcowej trzeba odjąć wartość początkową. Szacunkowo można obliczyć objętość oczka wodnego mnożąc trzy wymiary - długość, szerokość, głębokość.

Rodzaje Filtrów Biologicznych

Są to filtry, ustawiane na brzegu stawu lub w jego pobliżu z możliwością całkowitego zamaskowania (np. poprzez wkopanie w ziemię), z których wypływająca woda może być przepompowana na około 1m w górę. Wstępne oczyszczanie mechaniczne wody ze stawu w takim filtrze następuje na dwóch warstwach różnej gęstości specjalnej gąbki filtracyjnej. Na tym etapie zostaje ona pozbawiona większych zanieczyszczeń - grudek podłoża, fragmentów liści i igieł.

Właściwe oczyszczanie biologiczne odbywa się podczas przepływu wody przez zespół złóż aktywnych:

Przeczytaj także: Optymalne rozcieńczenie bimbru

węgiel aktywny, który usuwa szkodliwe dla ryb substancje chemiczne i toksyczne
zeolit, który rozkłada zawarte w wodzie fosforany i azotany
lawa wulkaniczna i spieki ceramiczne są to złoża nieaktywne chemicznie, posiadające natomiast bardzo rozbudowaną powierzchnię, na której osadzają się pożyteczne kolonie bakterii powodujące rozkład biologicznych zanieczyszczeń, takich jak amoniak i azotyny w nieszkodliwe azotany
biojeżyki specjalnie zaprojektowane plastikowe kształtki spełniające podobną rolę jak lawa, dodatkowo odseparowują oczyszczoną wodę od osadów dennych filtra.

Jeszcze skuteczniejsze efekty w walce z zaglonieniem daje połączenie filtra biologicznego z lampą UV-C, zapewniające pełen proces oczyszczania biologicznego i mechanicznego wody. Lampy UV-C - nazywane są pogromcą alg. W większości nowoczesnych filtrów są one standardowym wyposażeniem. Urządzenia takie emitują światło ultrafioletowe wysokiej częstotliwości, które działa zabójczo na jednokomórkowe organizmy, w tym także glony. Promieniowanie UV-C powoduje też zbijanie ich w większe cząsteczki, które następnie są wychwytywanie przez gąbki w filtrze.

Uwaga - lampy należy montować zawsze od strony wlotu do filtra, nigdy na wylocie! Nie wolno ich używać bez innych urządzeń oczyszczających, ponieważ obumarłe organizmy stałyby się dobrą pożywką dla nowych glonów.

Filtry Roślinne

Filtry roślinne - to małe plastikowe zbiorniczki (wypraski), które wkopuje się obok stawu i obsadza roślinami (np. pałką wodną, trzciną, tatarakiem, kosaćcem, tojeścią i miętą wodną) pochłaniającymi związki azotu z wody. Woda ze stawu przepływająca przez ich strefę korzeniową oczyszcza się. Takie filtry są skuteczne zwłaszcza dla małych zbiorników wodnych.

Co jest potrzebne do funkcjonowania filtra?

Filtry nie są urządzeniami działającymi samodzielnie; powinny być podłączone do pompy, która tłoczy do nich wodę. Taka pompa zasysa brudną wodę z dna jeziorka i doprowadza ją do filtra. Pompa taka musi charakteryzować się solidną konstrukcją, gdyż będzie pracować cały sezon bez przerwy. Do zasilania filtra nie można użyć ogólnie dostępnych pomp fontannowych, ponieważ wyposażone są one w filtry gąbkowe, które się zapychają i trzeba je często czyścić, a zdjęcie filtra gąbkowego może doprowadzić do zatarcia pompy. Do filtrów należy użyć specjalne pompy przeznaczone do pompowania brudnej wody, gdyż zapewnią one długotrwałą i bezawaryjną pracę zespołu filtracyjnego. Wydajność pompy (wyrażana w litrach tłoczonej wody na godzinę) nie może być większa od dopuszczalnej przepustowości filtra. Jeśli wydajność będzie za duża to zbyt silny strumień przepływającej wody (zwiększa się przy tym ciśnienie) może doprowadzić do uszkodzenia obudowy. Poza tym bakterie nie są w stanie efektywnie oczyszczać zbyt szybko płynącej wody, a nagromadzony osad zamiast pozostawać w filtrze, może być wypłukiwany do jeziorka.

Przy zakupie pompy kierujmy się następująca zasadą: pompa powinna przepompować wodę w stawie 3-4 razy na dobę. I tak na przykład do stawu o pojemności 22.000 litrów najbardziej odpowiedni będzie filtr na 25.000 litrów wody, a pompa o maksymalnym przepływie 3666 l/h (pojemność stawu x 4 / 24 godziny), tj. 22.000 x 4 / 24 = 3666 l/h.

Dobierając pompę należy pamiętać o spadku ciśnienia związanym z odległością i różnicą poziomów pomiędzy pompą i filtrem.

Żeby zapewnić jak najlepszą cyrkulację wody w stawie, dobrze jest umieścić pompę w najgłębszym miejscu zbiornika, a filtr na którymś z brzegów - oba urządzenia jak najdalej od siebie. Warto zbudować też mały strumyk lub kaskadę, którą spływałaby oczyszczona przez filtr woda.

Każdy ruch wody w zbiorniku ma zbawienny wpływ na ekosystem sadzawki, gdyż dzięki temu jeziorko się natlenia. W tym celu można również użyć różnej wydajności pompki napowietrzające.

Dla zachowania równowagi biologicznej w stawie bardzo istotne jest niedopuszczenie do opadania na dno stawu liści, igliwia i innych zanieczyszczeń. Bardzo skuteczne jest wtedy zastosowanie urządzenia (skimmera) zbierającego drobne pływające zanieczyszczenia z powierzchni oczka. Woda zasysana jest przez pompę i w ten sposób powstaje niewielki prąd przypowierzchniowy wciągający zanieczyszczenia do osadnika w skimmerze (należy pamiętać aby go regularnie oczyszczać). W okresie jesiennym niezbędne jest zastosowanie specjalnej siatki rozpinanej nad stawem i zapobiegającej opadaniu liści na dno stawu.

Jak Zbudować Filtr do Oczka Wodnego z Beczki?

Filtr do oczka z beczki zyskuje wśród miłośników oczek coraz większą popularność. Można wykonać go samodzielnie co znacznie obniża koszty filtracji w oczku. Budowa jest bardzo prosta.

Krok po Kroku: Budowa Filtra z Beczki

Wybór Beczki: Im większa będzie beczka tym lepiej. Budując filtr do oczka z beczki zależy nam na uzyskaniu maksymalnie dużej ilości miejsca na media biologiczne.
Nawiercanie Beczki: Następnie nawiercamy beczkę w dwóch miejscach by zamontować wlot oraz wylot wody. Filtr do pompy ogrodowej najwygodniej podłączyć za pomocą króćców, bez problemu kupią je Państwo w każdym sklepie budowlanym. Należy je przykleić za pomocą kleju do pcv.
Wypełnienie Filtra: Jako wypełnienie filtra najlepiej nadają się różnej gradacji gąbki, włóknina filtracyjna, a także ceramika i keramzyt. Często filtr do oczka wodnego z beczki jest wypełniany właśnie keramzytem - ze względu na swoją porowatość i niską cenę.

Filtr do oczka z beczki jest polecany do dużych zbiorników, mocno zarybionych. Często jest także używany do hodowli ryb konsumpcyjnych. Jest idealnym rozwiązaniem jako filtr przelewowy. Montuje się go ponad poziomem wody. Filtr do pompy ogrodowej podłączony jest wężem, woda przelewa się grawitacyjnie. Nie ma więc obaw o rozszczelnienie czy użycie zbyt mocnej pompy. To dobre rozwiązanie dla majsterkowiczów lub klientów ceniących sobie tani produkt o dużej wydajności. Na jego budowę trzeba wprawdzie poświęcić sporo czasu jednak satysfakcja, gdy zbudujemy filtr do oczka wodnego z beczki gwarantowana.

Zalety Filtra z Beczki

Niskie koszty budowy filtra
Duża pojemność, miejsce na media filtracyjne
Prosta obsługa filtra
Samodzielna budowa filtra jest bardzo prosta

Wady Filtra z Beczki

Filtr do oczka z beczki zajmuje dużo miejsca, trudno go zamaskować
Budowa takiego filtra zajmuje sporo czasu
Nie nadaje się do napędzania kaskad, wodospadów
Wkłady filtracyjne ułożone są pionowo, by dostać się na spód filtra trzeba wyjąć wszystkie media filtracyjne
Woda przez filtr przelewa się grawitacyjnie, nie jest on szczelnie zamknięty.

Warto wiedzieć, że filtr do oczka z beczki przy dużych przymrozkach należy zdemontować. Jeśli oczko wodne jest dość głębokie, filtr do pompy ogrodowej możemy zdemontować na przełomie listopada i grudnia. Najczęściej w tych miesiącach temperatura powietrza spada poniżej zera. W oczku montujemy jedynie napowietrzacz, a filtr do oczka wodnego z beczki możemy wyczyścić i pozostawić nieużywany aż do wiosny. Wkłady filtracyjne należy dokładnie wypłukać i schować w bezpiecznym miejscu do wiosny. Jeśli zimą temperatura nie spada poniżej zera, użytkowanie takiego filtra jest w pełni bezpieczne. Warto pozostawić go, gdy w oczku mamy dużo ryb i nie posiadamy dodatkowego napowietrzania naszego zbiornika wodnego. Filtr do oczka wodnego z beczki zasilany jest przez pompę.

Chemiczne Wspomaganie Filtracji

Gdy powyższe metody nie wystarczają, konieczne będzie zasięgnięcie po chemię do oczek wodnych:

TORF - złoże specjalnie spreparowanego torfu o wysokiej zawartości humusu, który w sposób naturalny koryguje pH wody. Worek Biohuminu wystarcza do 10000 litrów wody.
Antyglon - oryginalny preparat firmy ZOOLEK zwalczający glony planktonowe (tzw. zielona woda) - op. 250mL na 5000 L wody.
ALGICIDE - Nowoczesny skuteczny środek w proszku przeznaczony do zwalczania glonów w stawie (zarówno planktonowych jak i nitkowatych) 1op. 200ml na 10.000 litrów wody.
BIO PH MINUS - obniża pH (zakwasza wodę) wody w stawie 1op. na 10.000 litrów wody.

Tabela: Parametry Pomp Napowietrzających

Parametr	Opis	Wartość
Wydajność	Ilość powietrza pompowana na godzinę	0,5-1 litr na litr wody w akwarium
Poziom hałasu	Mierzony w decybelach (dB)	Im niższa wartość, tym cichsza praca
Ciśnienie	Wymagane dla głębszych zbiorników	Dostosowane do głębokości akwarium

tags: #filtracja #na #pompie #napowietrzającej #jak #zrobić