Czysta Woda: Normy Azotanów – Kompleksowy Przewodnik
- Szczegóły
Woda jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania organizmu, a jej jakość ma kluczowe znaczenie dla naszego zdrowia. Jednym z najpowszechniejszych rodzajów zanieczyszczeń wody są jony HNO3, znane także jako azotany. Wody dostępne na rynku zawierają szkodliwe azotany pochodzące z nawozów sztucznych stosowanych w rolnictwie.
W jaki sposób dowiedzieć się, czy w spożywanej przez nas wodzie są azotany? Jaka jest ich norma? Jak się ich pozbyć? Na te i inne pytania odpowiadamy w tym artykule.
Źródła Azotanów w Wodzie
Wbrew pozorom, azotany występują w wielu miejscach całkowicie naturalnie. To jony, które powstają w wyniku przemian azotu. Powstają one w wyniku przemian azotu i mogą dostawać się do produktów spożywczych na różne sposoby. Używane w rolnictwie sztuczne nawozy azotowe łatwo przenikają do źródeł zanieczyszczając wodę.
- Najczęstszą przyczyną ich obecności zarówno w warzywach, takich jak rzodkiewka, burak ćwikłowy, ziemniak, sałata, szpinak, wczesna kapusta, różnych warzywach korzeniowych, jak i w wodzie, jest stosowanie sztucznych nawozów azotowych.
- Inną przyczyną, niemal równie często powodującą zanieczyszczenie wody azotanami, są ścieki komunalne i przemysłowe.
- Bardzo często znajdują się w nich ogromne ilości azotanów, które mogą dostać się do wody pitnej.
Wpływ Azotanów i Azotynów na Zdrowie
Jak już wspomnieliśmy azotany same w sobie nie mają negatywnego wpływu na nasze zdrowie tak długo, jak ich stężenie w naszym organizmie jest niskie. Azotany same w sobie nie są bardzo szkodliwe, jednak w naszym organizmie, w wyniku przemian chemicznych mogą zmienić się w niebezpieczne azotyny. Problem zaczyna pojawiać się wtedy, kiedy ilość tych jonów zaczyna przekraczać pewne normy i zaczynają się one utleniać. W wyniku postępującego procesu utleniania powstają bowiem azotyny.
To właśnie azotyny są kilkukrotnie bardziej szkodliwe, ponieważ udowodniono, że mogą one wpłynąć na powstanie związków N-nitrozowych, mających działanie kancerogenne. Mogą wywoływać sinicę, chorobą związaną z zaburzeniami przenoszenia tlenu przez zawartą we krwi hemoglobinę (głównie chorują na nią niemowlęta, ale u dorosłych też się zdarza). Zaburzają przyswajanie witamin lub zupełnie je blokują, negatywnie wpływają na białka.
Przeczytaj także: Różnice między czystą wodą a czystą wódką
Podobnie jak w przypadku ludzi, powstające z azotanów związki N-nitrozowe w wielu przypadkach mogą powodować raka u zwierząt. Ze względu na możliwość powstania kancerogennych dla ludzi i zwierząt związków, konieczne było ustalenie bezpiecznych norm stężenia azotynów w wodzie.
Normy Azotanów w Wodzie Pitnej
W przypadku azotanów obecnie obowiązująca norma najwyższego dopuszczalnego stężenia wynosi 50 mg/l. Zgodnie z obowiązującymi w Polsce normami dopuszczalne stężenia azotanów w wodzie nie powinno przekraczać 50 mg na litr. Problem bezpieczeństwa zdrowotnego wody w Polsce reguluje Rozporządzenie Ministra Zdrowia, które uwzględnia przepisy Dyrektywy Rady Unii Europejskiej. W tych aktach prawnych zostały ściśle określone wymagania mikrobiologiczne oraz fizykochemiczne, jakim powinna odpowiadać woda przeznaczona do spożycia.
Kluczowe akty prawne w Polsce i Unii Europejskiej
Bezpieczeństwo zdrowotne wody w Polsce jest ściśle regulowane przez Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 r. w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Rozporządzenie to, uwzględniające przepisy Dyrektywy Rady Unii Europejskiej, precyzyjnie określa wymagania mikrobiologiczne oraz fizykochemiczne, jakim powinna odpowiadać woda pitna. Norma europejska PN-EN 15975-2:2013-12 dostarcza dodatkowych wytycznych dotyczących zarządzania ryzykiem w systemach zaopatrzenia w wodę, co jest istotne dla poprawy integralności całego łańcucha dostaw - od ujęcia po punkt poboru. Stosowanie tych regulacji i norm ma na celu zapewnienie, że woda jest klarowna, bezbarwna, bezzapachowa i ma orzeźwiający smak, a przede wszystkim jest wolna od szkodliwych substancji i patogenów.
Kluczowe Parametry Chemiczne Wody Pitnej
Jakość wody jest oceniana na podstawie precyzyjnie zdefiniowanych parametrów chemicznych. Zgodnie z normami europejskimi, zawartość substancji w wodzie nie może przekraczać ściśle określonych wartości.
Przeczytaj także: Czysta Woda: Regulamin konkursu
| Parametr | Dopuszczalna wartość | Potencjalne źródło zanieczyszczenia | Wpływ na zdrowie |
|---|---|---|---|
| Ołów | 5 μg/l | Stare instalacje hydrauliczne | Toksyczność, ryzyko uszkodzenia układu nerwowego, nerek |
| Arsen | 10 μg/l | Naturalne złoża geologiczne, działalność przemysłowa | Ryzyko nowotworów, uszkodzenia skóry i układu nerwowego |
| Azotany | 50 mg/l | Nawozy rolnicze, ścieki | Zagrożenie dla niemowląt (methemoglobinemia) |
| Nikiel | 20 μg/l | Przemysł, korozja rur | Reakcje alergiczne, ryzyko nowotworów |
| Pestycydy | 0.10 μg/l | Rolnictwo, spływy powierzchniowe | Ryzyko uszkodzenia układu nerwowego, endokrynologicznego |
| Bisfenol A | 2.5 μg/l | Tworzywa sztuczne (np. butelki) | Zaburzenia hormonalne |
| Chrom | 25 μg/l | Przemysł, garbarstwo | Ryzyko nowotworów, problemy z układem pokarmowym |
| Miedź | 2.0 mg/l | Korozja rur, instalacje wodociągowe | Problemy z układem pokarmowym (przy wysokich stężeniach) |
| Trihalometany ogółem | 100 μg/l | Reakcja chloru z materią organiczną | Ryzyko nowotworów (przy długotrwałej ekspozycji) |
Jak Sprawdzić Poziom Azotanów w Wodzie?
Jak najłatwiej sprawdzić czy w wodzie wystąpiły przekroczenia azotanów? Polecamy zlecenie analizy wody pod kątem fizykochemicznym. Badanie wody daje jasne i w pełni wiarygodne wyniki. Chociaż dostępne są domowe testy wody, mogą one dostarczyć jedynie ogólnych informacji. Dla uzyskania dokładnych i wiarygodnych wyników niezbędne jest zlecenie profesjonalnego badania w akredytowanym laboratorium. Warto pamiętać, że najczęstsze zanieczyszczenia to metale ciężkie, bakterie, wirusy oraz chemikalia, które nie zawsze są wykrywalne w prostych testach.
Profesjonalne badania próbek wody przeznaczonej do spożycia mogą być wykonywane przez Laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub inne laboratoria, które posiadają zatwierdzony przez nią system jakości. Zanim użytkownik zdecyduje się na takie badanie, może sprawdzić raporty lokalnych wodociągów, które często są publicznie dostępne i mogą stanowić pierwsze źródło informacji na temat jakości wody w danym regionie.
Metody Usuwania Azotanów z Wody
Wiedząc o tym, że azotany odkładają się w organizmie, a proces ich utleniania prowadzi do powstania szkodliwych azotynów, wiele osób zaczyna zadawać sobie pytanie, jak pozbyć się tych jonów z wody pitnej lub akwariowej?
Azotanów nie da się wyeliminować z wody w procesach strącania chemicznego i koagulacji. Istnieją jednak inne skuteczne metody:
- Najbardziej skomplikowaną i najrzadziej stosowaną metodą pozbywania się azotanów z wody, jest redukcja ich ilości przy pomocy procesu zwanego denitryfikacją. Umożliwia ona znaczne zmniejszenie ilości nieorganicznych form azotu (azotanów), do azotynów lub azotu atmosferycznego.
- Drugim w kolejności sposobem jest wymiana jonowa - zastosowanie urządzeń wykorzystujących do działania specjalne złoże jonowymienne. Jest ona dużo łatwiejsza niż denitryfikacja i polega na wymianie ruchomych jonów w układzie: roztwór wodny - jonit. Na wysoce selektywnych anionitach dochodzi wówczas do wymiany jonów NO3- na Cl-, przy czym jeśli w wodzie występują również siarczany zostaną usunięte razem z z azotanami. W wyniku wymiany jonowej można w skuteczny sposób zredukować stężenie jonów azotanowych do poziomu dopuszczalnego przez normy wody pitnej.
- Ostatnią i najpopularniejszą metodą usuwania azotanów jest filtracja mechaniczna za pomocą odwróconej osmozy. Jeżeli chodzi o procesy membranowe, to sporą popularnością cieszą się kuchenne systemy odwróconej osmozy. Zastosowana w nich membrana osmotyczna jest bardzo dokładna. W procesie odwróconej osmozy, z wody zostają usunięte zanieczyszczenia z dokładnością do pojedynczych jonów.
Porównanie Popularnych Metod Uzdatniania Wody
| Nazwa Metody | Cel Działania | Zalety | Wady | Poziom Skuteczności |
|---|---|---|---|---|
| Gotowanie | Dezynfekcja, wytrącanie węglanów wapnia/magnezu | Skutecznie eliminuje patogeny | Mało wydajna, kosztowna, nie usuwa metali ciężkich | Średnio-wysoki (dla patogenów) |
| Odwrócona Osmoza | Usuwanie wszelkich zanieczyszczeń, minerałów | Otrzymanie wody idealnie czystej | Usuwa cenne minerały, niskie pH wody, odpady wody | Wysoki |
| Zmiękczanie jonowymienne | Redukcja twardości wody | Chroni urządzenia AGD przed kamieniem | Usuwa cenne minerały, dodaje sód do wody | Wysoki (dla twardości) |
| Filtry węglowe | Poprawa smaku, zapachu, koloru wody | Skuteczne, proste w montażu | Nie usuwają twardości i większości zanieczyszczeń, wymagają regularnej wymiany | Średnio-niski |
Woda z Kranu a Woda Butelkowana
Wbrew powszechnym przekonaniom, woda z kranu w Polsce jest cennym i bezpiecznym źródłem codziennego nawodnienia. Często niedoceniana na tle wód butelkowanych, kranówka stanowi bogate źródło niezbędnych dla zdrowia minerałów, takich jak magnez i wapń. Celem tej sekcji jest obalenie mitów dotyczących wody kranowej i podkreślenie jej autentycznej wartości jako zdrowej, ekonomicznej i ekologicznej alternatywy.
Przeczytaj także: Filtracja wody ze zeolitem
Regularnie badana przez laboratoria, woda z kranu zawiera najwięcej szkodliwych substancji. Wyniki testów laboratoryjnych dotyczą wody, która opuszcza oczyszczalnię. Przebadano kilkanaście najpopularniejszych marek wody w Polsce*, zawierają one już niestety najgroźniejsze azotyny, jednak na szczęście mieszczą się one w normie poniżej 0,1 mg/l. Gorzej jednak jest z azotanami.
Dla porównania przyjrzyjmy się składom popularnych wód w marketach. Zrobiliśmy porównanie najlepszych wód na świecie szukając tych o najniższej zawartości azotanów i azotynów. Dwójka liderów (mikroskopijna zawartość azotanów na poziomie 0,01mg/l) nie była dla nas niespodzianką, bo przecież Icelandic Glacial jest wydobywana w specjalnie stworzonym przez rząd Islandii rezerwacie o powierzchni 51 000 hektarów, gdzie panuje strefa wyłączności dla jej źródła.
Różnica w zawartości niebezpiecznych azotanów między 0,01 (woda Icelandic), a 17,87 (woda z kranu) wydaje się niewielka, ale faktycznie jest to aż 1787 razy bardziej zanieczyszczona woda. Pamiętaj też o tym, że wodę pijemy codziennie. Zalecana ilość dziennego spożycia to od 1,5 do 3 litrów.
Gdyby za picie zanieczyszczonej wody codziennie karano Cię mandatem, a wysokość mandatu byłaby proporcjonalna do zawartości azotanów, to:
- Pijąc wodę Icelandic otrzymasz każdego dnia maksymalnie 10zł mandatu
- Pijąc popularną wodę z marketu otrzymasz codziennie mandat na ponad 5tys. zł
- Za picie kranówy otrzymasz każdego dnia ponad 17tys.
Gdyby cena paliwa samochodowego rosła proporcjonalnie do zanieczyszczenia wody, którą pijesz, to:
- Pijąc wodę Icelandic za tankowanie zapłacisz 200zł
- Pijąc wodę marketową wlejesz do baku za 102tys. zł
- Pijąc wodę z kranu zostawisz na stacji aż 356tys.
Gdyby Twój dentysta uzależniał czas trwania leczenia kanałowego od tego jak czystą wodę pijesz, to:
- Jeśli pijesz Icelandic Glacial, spędzisz na fotelu pół godziny
- Jeśli pijesz wodę z marketu, Twój stomatolog pozwoli Ci zamknąć usta po 10 dniach
- Jeśli pijesz kranówę, to zejdziesz z fotela dentystycznego dopiero po miesiącu...
Teraz te "małe" różnice już nie wydają się wcale takie małe, prawda? To czy pijesz wodę z kranu, czy popularną z marketu czy też wodę jakości premium zależy wyłącznie od Ciebie. Oczywiście najtaniej jest pić wodę z kranu. Wody jakości premium są przynajmniej dwa razy droższe od tych popularnych z marketu. Czy warto dopłacać?
tags: #czysta #woda #normy #azotanów
