Czarna Porzeczka: Wymagania dotyczące Wilgotności Gleby i Uprawy
- Szczegóły
Porzeczka czarna (Ribes nigrum) to gatunek rośliny należący do rodziny agrestowatych. W środowisku naturalnym występuje w Europie (w tym w Polsce) oraz w Azji. Czarna porzeczka jest krzewem jagodowym należącym do rodziny agrestowatych (Grossulariaceae).
Charakterystyka krzewu
Porzeczka czarna to krzew o zwartej budowie, który może osiągnąć wysokość od 1,5 do 2 metrów. Krzew dorasta do 2m wysokości (o ile nie jest cięty). Posiada szeroki, rozłożysty pokrój. Ma wiele zdrewniałych pędów, które mocno rozgałęziają się na boki. Ma tendencję do wytwarzania licznych pędów u nasady.
Gałęzie pokryte są ciemnozielonymi, lekko owłosionymi liśćmi z delikatnymi ząbkami. Wytwarza dłoniaste 3-5klapowe liście. Kwiaty pojawiają się w kwietniu lub maju. Są małe, zebrane w grona wielokwiatowe, o czerwonych płatkach. Owoce tej odmiany to czarne, kuliste jagody o wielkości do 8mm. Są one bardzo aromatyczne, mają słodko-kwaśny smak. Latem (najczęściej w lipcu) zawiązuje kwaskawe, czarne jagody.
Krzewy porzeczki czarnej zaczynają owocować w wieku 2-3 lat od sadzenia, a plony osiągają maksymalną intensywność w wieku 5-6 lat. Owoce porzeczki czarnej są dojrzałe, gdy stają się miękkie i mają ciemniejszą barwę. Owoce porzeczki czarnej zaczynają dojrzewać zazwyczaj w drugiej połowie lipca i na początku sierpnia.
Wymagania uprawowe
Porzeczka czarna jest rośliną stosunkowo łatwą w uprawie. Porzeczkę powinno się uprawiać w miejscach słonecznych - najlepiej na wystawie południowej lub zachodnio-południowej. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych lub lekko zacienionych. Pod uprawę porzeczki najlepiej wybrać stanowisko nasłonecznione lub lekko zacienione, gdyż w takich warunkach odnajduje się najlepiej.
Przeczytaj także: Gmina Czarna - Oczyszczalnia Ścieków
Krzew porzeczki ma małe wymagania zarówno pod względem gleby jak i klimatu. Warunki klimatyczne panujące w Polsce idealnie nadają się do jej rawidłowego rozwoju. Krzew ma małe wymagania co do gleby, byle była przepuszczalna. Oczywiście, jak każda roślina, najlepiej będzie rosła na glebie bogatej w próchnicę, jeśli jednak takową nie dysponujemy, też nie jest to powód do zmartwień.
Wymaga gleby żyznej, lekko kwasnej, przepuszczalnej, wilgotnej, ale jednocześnie nie zalewanej wodą, ponieważ nadmierna wilgotność sprzyja rozwojowi chorób grzybowych. Preferuje gleby żyzne, próchnicze, zasobne w składniki pokarmowe, lecz jednocześnie przepuszczalne. Nie lubi podłoży podmokłych i gliniastych. Prawidłowy odczyn gleby wynosi 6,0-6,5. Podłoże warto wcześniej wzbogacić obornikiem i roślinami na nawóz zielony.
Gleba w przypadku porzeczki czarnej powinna być dobrze nawożona - porzeczka czerwona i biała jest mniej wymagająca i może być uprawiana na lżejszych glebach. W uprawie należy pamiętać, że porzeczka źle znosi upały (stąd najlepszy będzie wybór to stanowiska w półcieniu) oraz preferuje optymalną ilość wody - jest wrażliwa na jej niedobór (suszę) oraz nadmiar, stąd przy podlewaniu, należy znaleźć złoty środek. Roślina w czasie susz i w okresie zawiązywania owoców wymaga regularnego podlewania.
Sadzenie
Głębokość sadzenia ustala się w taki sposób, aby szyjka korzeniowa znajdowała się ok. 5cm ponad poziomem gruntu. Odległość sadzenia wynosi 1,5 metra (między rzędami powinna być większa, np.: 1,8m). Porzeczki kopane z gruntu sadzi się wiosną(marzec/kwiecień) lub jesienią(październik/listopad). Krzewy z doniczek można sadzić także latem, ponieważ wegetacja już u nich trwa. Odległość między sadzonkami powinna wynosić ok. 1m.
Pielęgnacja
Przez cały okres uprawy należy zadbać o likwidację chwastów. Na żyznej glebie i w optymalnych warunkach, krzewy osiągną wysokość nawet powyżej 1,5 metra. Od drugiego roku (przez kilka kolejnych) porzeczkę przycina się na wys. 40-50cm pozostawiając 4-6 pędów jednorocznych i 2-3 pędów dwuletnich.
Przeczytaj także: Czarna Górna: Muzeum Historyczne
U starszych krzewów przycina się głównie pędy chore, uszkodzone, wrastające do wnętrza korony i nadmiernie pokładające się. Co roku porzeczki należy zasilać nawozami azotowymi, dawki najlepiej rozłożyć „na raty”. Zwykle podaje się 80-120 kg N/ha. W amatorskich uprawach wystarcza jednak coroczne, wiosenne nawożenie ekologiczne.
Przycinanie
Porzeczka czarna w uprawie jest mało wymagająca, ale koniecznie potrzebuje przycinania. Pierwsze przycięcie wykonuje się wiosną, nawet bezpośrednio po zasadzeniu. Sadząc później, czeka się z pierwszym przycięciem do najbliższej wiosny. Nad powierzchnią gruntu zostawia się jedynie 3 pąki na każdej z gałązek. Nie należy się tego cięcia bać, mimo, że wycinamy przecież prawie całą sadzonkę.
Porzeczka najlepiej owocuje na pędach jednorocznych i dwuletnich. Na pędach trzyletnich owocuje mniej, a na starszych praktycznie w ogóle. Starsze krzewy trzeba systematycznie przycinać, ponieważ jest to gwarancja obfitego plonu. Termin przycinania czarnej porzeczki przypada pod koniec zbioru. Usuwa się 3-4 najstarsze, najgrubsze i najciemniejsze gałęzie tuż przy ziemi.
Ważne! Porzeczka nie lubi późniejszego skracania pędów po obwodzie. Jeżeli porzeczka nie była przycinana w ogóle lub mało i trudno jest dojść z nią do ładu, wówczas skraca się wszystkie pędy ok. 20cm tuż nad ziemią. Przycinanie czarnej porzeczki szczepionej na pniu jest bardzo podobne do porzeczki krzaczastej. Owocuje na tych samych pędach. Początkowo rónież zostawiamy jedynie po 3 pąki na każdym rozgałęzieniu (licząc od miejsca szczepienia).
Ochrona przed chorobami i szkodnikami
Porzeczka czarna jest podatna na ataki szkodników i chorób, takich jak mszyce, przędziorki, grzybica lub mączniak. Wielopąkowiec porzeczki to choroba, w której pąki stają się okrągłe, i znacząco różnią się od zdrowych pąków. Uszkadza je mały szkodnik niewidoczny gołym okiem. Porażone pędy wycina się w całości.
Przeczytaj także: Obowiązki mieszkańców Czarnej Białostockiej
Mszyce i przędziorki to kolejne owady, które mogą atakować czarną porzeczkę. Przede wszystkim oznaka szkodników będzie widoczna na liściach. Liście żółkną, a następnie brązowieją i wykruszają się. W tym przypadku stosuje się również preparat owadobójczy.
Szara pleśń jest chorobą, która poraża pędy, owoce, liście i kwiaty. Początkowo zauważymy jedynie jasne plamy, które z czasem brązowieją. Wraz z wzrostem wilgotności choroba nasila się, w szczególności podczas kwitnienia. W późniejszym terminie na owocach pojawia się charakterystyczny, biały puch lub mech. To właśnie zarodniki grzyba.
Biała plamistość liści to choroba grzybowa, której objawami są małe, brunatne plamy. Z czasem przyjmują białoszarą barwę i zwiększają rozmiar. Środek zaczyna pojawiać się czarnymimi plamkami. Liście żółtkną i opadają. Leczenie tej choroby polega na spaleniu porażonych liści. Wykonuje się także opryski w terminie od początku do końca kwitnienia, oprysk powtarza się podczas tworzenia zawiązków i po owocowaniu.
Wartości odżywcze i zastosowanie
Czarną porzeczkę uprawia się ze względu na jej cenne jadalne owoce (na sprzedaż lub potrzeby własne). W 100g owoców znajduje się prawie 180mg witaminy C (kilkukrotnie więcej niż w przecenianych cytrusach). W ziołolecznictwie wykorzystywane są także liście (rzadziej) do leczenia dróg moczowych.
Czarna porzeczka często służy do produkcji dżemów, soków, win i nalewek. Porzeczka czarna zawiera dużo witaminy C, jej owoce pozytywnie wpływają więc na układ odpornościowy. Jest pomocna w oczyszczaniu z toksyn i szkodliwych związków. Ma działanie przeciwrakowe i pomaga kojąco na zmęczenie. Z porzeczki warto czerpać garściami wszystko, co dobre dla naszego organizmu.
Skórka czarnych porzeczek zawiera składniki antybakteryjne - antocyjaniny, które są szczególnie skuteczne w zwalczaniu pochodzących z różnych źródeł bakterii E.coli, głównej przyczyny dolegliwości żołądkowo-jelitowych. W krajach skandynawskich proszek z suszonych skórek stosuje się jako lekarstwo przeciw biegunce. Antocyjany działają również przeciwzapalnie, dlatego napoje z czarnych porzeczek łagodzą bóle gardła. W połączeniu z występującymi w owocach witaminami podnoszą odporność organizmu na różnego rodzaju infekcje.
tags: #czarna #porzeczka #wymagania #wilgotnosc #gleby
