Amatorska Oczyszczalnia Glebowo-Korzeniowa: Informacje i Działanie
- Szczegóły
Przydomowa oczyszczalnia korzeniowa to coś więcej niż tylko alternatywa dla tradycyjnego szamba - to przemyślane połączenie ekologii, estetyki i inżynierii, które pozwala wykorzystać naturalne procesy oczyszczania wody we własnym ogrodzie. Dzięki zastosowaniu roślin wodnych i odpowiednio skonstruowanego złoża filtracyjnego możliwe jest skuteczne oczyszczanie ścieków bez szkody dla środowiska, a nawet z korzyścią dla lokalnego ekosystemu.
Ekologiczne Szambo, Czyli Jak Działa Oczyszczalnia Korzeniowa
Oczyszczanie w złożach gruntowo-roślinnych polega na redukcji zanieczyszczeń ze ścieków, z wykorzystaniem działalności biologicznej roślin oraz mikroorganizmów. Zbudowane są z osadnika gnilnego i filtra gruntowo-roślinnego. Ścieki z domu są poddawane wstępnej sedymentacji w osadniku gnilnym, czyli zbiorniku podobnym do szamba, a następnie z grubsza sklarowane są pompowane na złoże filtracyjne, czyli do właściwej oczyszczalni.
Podstawą oczyszczania ścieków w oczyszczalni hydrobotanicznej są bakterie obecne w warstwie gruntu otaczającego kłączo-korzenie trzciny. Powodują one rozkład substancji organicznych zawartych w ściekach. Do bakterii tlenowych przez korzenie, łodygi, liście i kłącza jest przekazywany tlen. Na powierzchni ma miejsce stabilizacja tlenowa zawiesin pozostałych po przejściu przez osadnik, szczątków obumarłych liści i łodyg. Ponadto azot jest uwalniany w postaci gazu przez mikroorganizmy, a fosfor wiązany w złożu przez dodatki wapienne i żelazo. Do adsorpcji fosforu używa się specjalnie dobranych minerałów.
Oczyszczalnia korzeniowa redukuje BZT5 (biochemiczne zapotrzebowanie na tlen) średnio o 90%, azot - o 94%, a fosfor o mniej więcej 90%.
Etapy Funkcjonowania Oczyszczalni Gruntowo-Korzeniowej
- Etap pierwszy - osadnik: Ścieki wpływają do osadnika, w którym „stoją” przez kilka dni. Na tym etapie następuje oddzielenie się tłuszczów od zanieczyszczeń, część pozostaje na powierzchni w postaci kożucha, a część opada na dno i rozkłada się na prostsze związki rozpuszczalne w wodzie. Płynne zanieczyszczenia wędrują dalej, do filtra gruntowo-roślinnego.
- Etap II - filtr gruntowo-roślinny: Tutaj, rośliny i mikroorganizmy rozkładają substancje organiczne na proste. Złoże żwirowe wraz z wytworzoną błoną biologiczną oraz korzeniami i obumarłymi częściami roślin tworzą filtr posiadający zdolność do zatrzymywania i rozkładu zanieczyszczeń.
Przydomowa Oczyszczalnia Hydrobotaniczna: Jak Jest Zbudowana?
Dawniej budowano przydomowe oczyszczalnie z poziomym przepływem ścieków wymagające stosunkowo dużej powierzchni. Wstępnie sklarowane ścieki są wypompowywane z osadnika gnilnego pompą, której ustawienia zależą od ich ilości. Następnie nieczystości przepływają przez strefę korzeniową trzciny i kolejne warstwy złoża filtracyjnego, na którego dnie jest umieszczony rurociąg zbierający.
Przeczytaj także: Przydomowe oczyszczalnie ścieków Zawiercie
Aby zanieczyszczenia nie przedostawały się do otoczenia, czasza oczyszczalni jest odizolowana od środowiska nieprzepuszczalną folią odporną na przerastanie korzeni.
Rozwiązanie stosowane obecnie w oczyszczalniach korzeniowych - pionowy przepływ ścieków przez złoże - wymaga przeznaczenia pod ich budowę 3,5 m kw. Miejsce, w którym ma powstać obiekt, musi mieć zapewnione co najmniej sześciogodzinne nasłonecznienie w ciągu doby.
Projektanci wykorzystują różne rodzaje wypełnienia złoża. To właśnie ono jest najważniejszym ogniwem systemu. Dzięki niemu oczyszczalnia jest skuteczna bądź nie.
Filtry są najczęściej zbudowane ze specjalnie dobranych składników mineralnych i organicznych. W metodzie "żwirowej" Brixa wykorzystuje się piasek i żwir o różnej granulacji. W metodzie "glebowej", czyli Kikutha, do wykonania filtra wykorzystuje się grunt o dużej zawartości cząstek ilastych, wymieszany z materiałem organicznym: kompostem, słomą, korą itd. Konkretny materiał dobiera firma projektująca oczyszczalnię.
Na filtrze powstaje lokalny ekosystem, w którym udział w oczyszczaniu ścieków biorą zarówno mikroorganizmy, jak i rośliny. Ich rozrastający się system korzeniowy stanowi środowisko bogate w bakterie tlenowe i beztlenowe. Zawarte w ściekach substancje organiczne są przez mikroorganizmy rozkładane na substancje proste, jak woda, dwutlenek węgla lub azot gazowy. Rośliny dostarczają tlen do rozkładu związków organicznych, a pobierają związki biogenne.
Przeczytaj także: Oczyszczalnia oksydacyjna: zasady działania
Zasada działania oczyszczalni jest podobna do pracy filtra piaskowego. Z jednej strony drenażem rozsączającym wpuszczamy ścieki do złoża, z drugiej strony je zbieramy. Ścieki są równomiernie, za pomocą perforowanych rur, rozprowadzane wzdłuż złoża na całej jego szerokości. Grubość warstwy filtracyjnej wynosi 60-70 cm.
Teren, po którym mają płynąć ścieki, oraz obydwa dreny - rozprowadzający i zbierający - obsypuje się warstwą tłucznia lub grubego żwiru. Wykop pod oczyszczalnię należy uszczelnić folią na całej powierzchni, łącznie z bokami, chyba że budujemy ją na gruncie nieprzepuszczalnym. Folię układa się do wysokości napełnienia filtra. Powinna być ułożona na wyrównanym podłożu piaszczystym.
Ekologiczna Oczyszczalnia Ścieków a Środowisko
Oczyszczalnie gruntowo-korzeniowe, są najbardziej proekologiczną metodą oczyszczania ścieków. Stanowią najlepsze rozwiązanie przy okresowym dopływie ścieków i są całkowicie bezobsługowe. Podstawową rośliną wykorzystywaną w tych oczyszczalniach jest trzcina pospolita. Oprócz niej sadzi się wierzbę krzewiastą (wiklinę), pałkę wodną lub sitowie.
Proces oczyszczania obejmuje także redukcję związków fosforu i azotu, które stanowią zagrożenie dla wód powierzchniowych. System glebowo-korzeniowy to przyjazne dla środowiska i praktyczne rozwiązanie do oczyszczania ścieków, które jednocześnie będzie wyglądało całkowicie ekologicznie w lokalnym krajobrazie. Rośliny ukryją wszelkie nieprzyjemne zapachy i staną się dogodnym miejscem dla niektórych owadów, ptaków i zwierząt.
Oczyszczalnie gruntowo-korzeniowe (hydrobotaniczne), to ekologiczny sposób na redukcję zanieczyszczeń ze ścieków. Nie wykorzystują do pracy energii, a więc nie powodują wtórnego zanieczyszczenia.
Przeczytaj także: Jak ustawić napowietrzanie?
Zalety i Wady Oczyszczalni Gruntowo-Korzeniowych
Oczyszczalnie gruntowo-korzeniowe mają wiele zalet. Dodatkową zaletą jest to, że system korzeniowy trzciny pobiera wodę z oczyszczanych ścieków, a jej system oddechowy ją odparowuje. Dzięki temu latem odpływ oczyszczonych ścieków do gruntu może się równać prawie zeru. Za wadę tych oczyszczalni niektórzy uważają to, że należy pod nie przeznaczyć dość dużą powierzchnię terenu. Średnio wynosi ona od 5 do 7 m²/mieszkańca w zależności od metody oczyszczania).
Z drugiej jednak strony trzcina tworzy malownicze skupisko roślin, mile widziane niemal w każdym ogrodzie. Innym ograniczeniem jest to, że zakładaną efektywność redukcji zanieczyszczeń oczyszczalnia osiąga dopiero po 2-3 latach.
Zalety:
- Długowieczność.
- Odporność na nierównomierny dopływ ścieków o różnorodnym składzie i stężeniu zanieczyszczeń.
- Niska energochłonność (niski koszt eksploatacji). Nie powodują wtórnego zanieczyszczenia środowiska.
- Oczyszczalnia wkomponowuje się w krajobraz ogrodowy.
- Latem funkcjonuje lepiej niż oczyszczalnie klasyczne.
- Oczyszczają ścieki hormonalne, jak również środki przeciwbólowe.
Wady:
- Wysoki koszt budowy (kilkanaście tysięcy).
- Oczekiwanie na adaptację roślin w oczyszczalni do 2-3 lat.
- Pod powierzchnię oczyszczalni gruntowo-wodnej trzeba przeznaczyć więcej miejsca niż w przypadku oczyszczalni klasycznej, na 5-6 osobową rodzinę potrzebne jest złoże 16-20 m2.
Budowa i Eksploatacja
Kluczowymi kwestiami przy podejmowaniu decyzji o budowie oczyszczalni korzeniowej są powierzchnia działki i rozmieszczenie na niej budynków. Oczyszczalnię można oczywiście wybudować bez ich użycia, jedynie za pomocą prostych narzędzi, lecz czas budowy, wysiłek, a niekiedy także koszty robocizny będą wówczas znacznie wyższe.
Oczyszczalnię można zbudować, jeżeli poziom wody gruntowej znajduje się co najmniej 1 m poniżej dna oczyszczalni. Odległość oczyszczalni od budynków mieszkalnych powinna być nie mniejsza niż 25 m.
Oczyszczalnię najlepiej jest zbudować w miejscu nasłonecznionym i osłoniętym przed wiatrem.
Do obsługi złoża należy kontrola poziomu ścieków i ewentualne jego obniżanie zimą, w celu zapobiegania przemarzaniu ścieków na powierzchni. Oczyszczone ścieki mogą być odprowadzane albo do gruntu, za pomocą drenażu rozsączającego, albo do wód powierzchniowych. Eksploatacja jest bardzo prosta. Trzciny się nie kosi. Po kilku latach ze słomy trzcinowej na powierzchni poletek tworzy się kilkudziesięciocentymetrowa warstwa ocieplająca, doskonale wspomagająca oczyszczanie ścieków.
Podsumowanie
Wybór amatorskiej oczyszczalni glebowo-korzeniowej to decyzja, która łączy troskę o środowisko z praktycznym podejściem do gospodarki ściekowej. Choć wymaga pewnych nakładów początkowych i przestrzeni, oferuje długoterminowe korzyści ekologiczne i ekonomiczne, stając się integralną częścią zrównoważonego gospodarstwa domowego.
tags: #amatorska #oczyszczalnia #glebowo #korzeniowa #informacje
